Кіру

Аудармашы (жазбаша)

Кәсіптің сипаттамасы
2643-2-001
Аудармашы (жазбаша)
Кәсіптік стандарт
Кәсіптік стандарттың паспорты
Басқа кәсіптермен байланыс
Кәсіптер картасы
Тану ережелері
Кәсіптер тізілімі
Сипаттама
Негізгі мақсат
Тіларалық жазбаша аударманы жүзеге асыру
Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар
  • мәдениетаралық және ұлтаралық толеранттылық
  • мінез-құлық мәдениеті мен әдебі
  • өз бетінше және топта жұмыс істеу қабілеті
  • жоғары кәсібилік
Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
  • ІІ санатты аудармашы: кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім және санатсыз аудармашы лауазымында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі;
Басқа кәсіптермен байланыс
6 СБШ-нің деңгейі (- подуровень)
Аудармашы (жазбаша)
Толығырақ
4 СБШ-нің деңгейі (- подуровень)
Ауызша аудармашы
Толығырақ
6 СБШ-нің деңгейі (- подуровень)
Аудиодескриптор
Толығырақ
6 СБШ-нің деңгейі (- подуровень)
Ауызша аудармашы
Толығырақ
5 СБШ-нің деңгейі (- подуровень)
Ауызша аудармашы
Толығырақ
7 СБШ-нің деңгейі (- подуровень)
Аудармалардың бақылау редакторы
Толығырақ
4 СБШ-нің деңгейі (- подуровень)
Аудармашы (жазбаша)
Толығырақ
6 СБШ-нің деңгейі (- подуровень)
Аудармашы-дактилолог
Толығырақ
Деңгей 5
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат) , 02310100 Аударма ісі (түрлері бойынша) , 5АВ02310101 Аударма ісінің қолданбалы бакалавры

Машықтар
1. Ресми, іскерлік және техникалық құжаттар саласындағы мәтіндердің коммуникативтік бағыты мен жанрлық ерекшелігін түсіну;
2. Іскерлік құжаттаманы аудару ерекшелігін (келісімшарттар, нұсқаулықтар, ерекшеліктер және құжаттаманың басқа да нысандары) меңгеру;
3. Аударманың дәлдігі мен сәйкестігін қамтамасыз ете отырып, процесті жеделдету үшін автоматтандырылған және автоматты аударма элементтерін қолдану;
4. Аударылған мәтіндерді дұрыс жобалау және редакциялау, сондай-ақ қажет болған жағдайда сандар мен графикалық кескіндермен жұмыс істеу үшін заманауи компьютерлік бағдарламаларды қолдану;
5. Мамандандырылған сөздіктер мен мәліметтер базасын қолдана отырып, терминдерді дәл аударуды жүзеге асыру;
6. Тапсырыс берушінің талаптары мен заң нормаларын сақтай отырып, аударма мәтінін түпнұсқа тіл мен аударма тілінің ерекшелігін ескере отырып өңдеу.
Білімдер
1. Заманауи тілдік үрдістер мен сандық лексиканы қоса алғанда, С1 немесе С2 деңгейіндегі қазақ (орыс) және шет тілдерін;
2. Құжаттарды пішімдеудегі, өтініштердегі, презентация стиліндегі айырмашылықтарын;
3. Түпнұсқа тілдегі пәндік саланың терминологиясы және оның аударма тіліндегі баламалы сәйкестігі жазбаша аударманы жүзеге асыру үшін қажетті және жеткілікті көлемде;
4. Аударма тіліндегі бастапқы тілдің лексикалық, оның ішінде терминологиялық бірліктеріне сөздік және аударма сәйкестіктерін іздеу және оқшаулау тәсілдерін;
5. Аударма мәтінінің эквиваленттілігі мен сәйкестігіне қол жеткізу әдістері мен тәсілдерін;
6. Автоматтандырылған және автоматты аударма әдістерін;
7. Аударма тіліндегі жазбаша мәтінді ресімдеу ережесін;
8. Қазақ (орыс) және шет тілдерінің грамматикасы мен стилистикасын;
9. Аудармашының кәсіби этикасын.
Машықтар
1. Аударманың жеткіліктілігін қамтамасыз ету үшін ғылыми тұжырымдамалар мен терминологияны түсіну;
2. Негізгі ғылыми терминдерді олардың контекстін зерттеу және мамандандырылған мәліметтер базасы мен сөздіктерді қолдану арқылы анықтау;
3. Аударманың дәлдігін арттыруға мүмкіндік беретін нақты терминдер мен ғылыми ұғымдарды бөлектеуді қоса алғанда, аударма алдындағы талдау әдістерін меңгеру;
4. Ғылыми фактілер мен идеяларды берудің барабарлығы мен дәлдігін бақылай отырып, автоматтандырылған аударма әдістерін қолдану;
5. Ғылыми мәтіндердің жанрлық нормаларының дәлдігі мен сақталуын тексеруді қоса алғанда, аударманың өзін-өзі өңдеу және түзету дағдыларын меңгеру;
6. Жаратылыстану, нақты, техникалық, гуманитарлық немесе әлеуметтік ғылымдар саласындағы терминологиямен аударманы жүзеге асыру.
Білімдер
1. Заманауи тілдік үрдістер мен сандық лексиканы қоса алғанда, С1 немесе С2 деңгейіндегі қазақ (орыс) және шет тілдерін;
2. Аударма техникасын;
3. Аударма мәтінінің эквиваленттілігі мен сәйкестігіне жетудің техникасы мен әдістерін;
4. Автоматтандырылған және автоматты аударма техникасын;
5. Мәтінмен, сандармен және графикалық кескіндермен жұмыс істеуге арналған компьютерлік бағдарламаларын;
6. Аударылатын тілде жазба мәтінді пішімдеу ережелерін;
7. Мәтінді өңдеудің нормалары мен ережелерін;
8. Аудармашының кәсіби этикасын.
Машықтар
1. Публицистика жанрының ерекшеліктерін және мәтіннің коммуникативті мақсаттарын түсіну;
2. Лексикалық бірліктерді олардың эмоционалды бояуы мен стилін сақтай отырып аудару;
3. Автор стилінің жеке ерекшеліктерін сақтау;
4. Жанрлық нормалар мен публицистикалық мәтіннің ерекшеліктерін ескере отырып аударманы жүзеге асыру (мысалы, саяси немесе экономикалық түсініктемелер);
5. Түпнұсқа тілдің нормаларына сәйкес аударманы өңдеу;
6. Аударма мәтінін аударма тілінде қабылданған нормаларға сәйкес ресімдеу;
7. Мәтінді өзін-өзі өңдеуді жүзеге асыру.
Білімдер
1. Заманауи тілдік үрдістер мен сандық лексиканы қоса алғанда, С1 немесе С2 деңгейіндегі қазақ (орыс) және шет тілдерін;
2. Әлеуметтік маңызы бар құбылыстар мен процестер, оның ішінде саяси және экономикалық сипаттағы құбылыстарды;
3. Бастапқы және аударма тілдерінің лингвомәдени ерекшеліктерін;
4. Аударма теориясы мен практикасын;
5. Публицистикалық материалдардың негіздерін;
6. Аударма мәтінінің эквиваленттілігі мен сәйкестігіне қол жеткізу әдістері мен тәсілдерін;
7. Мәтінді редакциялау нормалары мен ережелерін;
8. Публицистикалық аударма саласындағы этикалық және құқықтық нормаларды.
Машықтар
1. Әртүрлі салаларда (техникалық, медициналық, құқықтық, экономикалық) мамандандырылған терминологияны қолдану;
2. Контекстке және салаға сәйкес терминдер мен ұғымдарды дәл жеткізу үшін жоғары мамандандырылған сөздіктер мен ресурстарға ие болу;
3. Контекстке байланысты олардың нақты мағынасын анықтау арқылы бір мағыналы және көп мағыналы терминдерді анықтау;
4. Аударманың дәлдігі үшін саланың контексті мен ерекшелігін, оның ішінде өзекті тенденциялар мен жаңа ғылыми және технологиялық жетістіктерді түсіну;
5. Терминологиядағы халықаралық айырмашылықтарды ескере отырып, әртүрлі салаларда терминологиялық стандарттар мен аударма ерекшеліктерін қолдану;
6. Аймаққа байланысты терминдерді дұрыс қолдану үшін стандарттар мен аударма жүйелерінде халықаралық айырмашылықтарды жүзеге асыру.
Білімдер
1. Ғылыми, техникалық және басқа да мамандандырылған пәндерді;
2. Аударма нормалары мен ережелерін анықтау үшін айтақтық және халықаралық стандарттар мен жүйелердің айырмашылықтарын;
3. Аударма кезіндегі дереккөздер мен анықтамалықтарды;
4. Әртүрлі салаларға арналған онлайн мәліметтер базасын;
5. Глоссарийлер мен арнайы сөздіктерді.
Машықтар
1. Мәтіннің жанрлық және стилистикалық ерекшеліктерін, соның ішінде әртүрлі мәтіндердегі тілдің пішінін, құрылымын және сипатын анықтау;
2. Барлық жанрлық сипаттамаларды сақтай отырып, бастапқы мәтіннің мағынасын жеткізу;
3. Жанрлық ерекшеліктерді ескере отырып, аудармада мәтіннің құрылымы мен стилін сақтау (мысалы, техникалық аударма, заңды құжаттар, көркем әдебиет);
4. Мақсатты аудиторияның мәдени, әлеуметтік-экономикалық және жас ерекшеліктерін ескере отырып, аударма стилін бейімдеу;
5. Түпнұсқа маңыздылығы мен контекстін сақтай отырып, жеке авторлық стильді жеткізу үшін тиісті тілдік құралдарды пайдалану;
6. Жанрлық және мәдени айырмашылықтар шеңберінде мәтіннің құрылымдық ерекшеліктері мен жалпы тонусының семантикалық жүктемесін қамтамасыз ету.
Білімдер
1. Мамандандырылған терминология және тәртіптік ерекшеліктерін;
2. Аударманың стилі мен құрылымына әсер ететін әртүрлі жанрлардың стилистикалық ерекшеліктерін;
3. Аударманың дәлдігін сақтау және қателіктерден аулақ болу үшін дереккөз бен мақсатты аудитория арасындағы мәдени және контекстік айырмашылықтарды;
4. Аударма жүзеге асырылатын әр түрлі елдердің (аудиторияның) әлеуметтік және экономикалық жағдайларын.
Машықтар
1. Бастапқы және аударма тілдерінің грамматикалық, синтаксистік және лексикалық нормаларын анықтау;
2. Презентацияның дәлдігі мен логикасын сақтау;
3. Терминдер мен тұрақты өрнектерді дұрыс таңдау үшін сөздіктер мен контекстті қолдану (мысалы: идиомалар, фразеологизмдер);
4. Мәдени және әлеуметтік ерекшеліктерді ескере отырып, аударма стилі мен құрылымын бейімдеу;
5. Аударма кезінде идиоматикалық өрнектерді, фразеологиялық айналымдарды және нақты лексиканы қолдану;
6. Бастапқы және аударма тілдерінің этикасын, форматтауын және стилистикалық талаптарын қоса алғанда, жазбаша коммуникация нормаларын сақтау.

Білімдер
1. Ойлау дәлдігі үшін грамматикалық нормалар;
2. Аударманың дәлдігі мен сәйкестігін сақтау үшін бастапқы тілдің лексикалық нормалары;
3. Мәтіннің логикасы мен дыбысын сақтаудың синтаксистік нормалары;
4. Мәтін стилін беру үшін бастапқы тілдің стилистикалық нормалары;
5. Мағынаны түсіндіру үшін бастапқы және аударма тілдерінің прагматикалық нормалары;
6. Бастапқы және аударма тілдерінің мәдени және тарихи контексттері.