Машықтар
1. Алдағы рейске есеп жүргізу және өтудің алдын ала маршруттық прокладкасын жасау
2. Навигациялық карталар мен лоциялар, толқындар кестесі, теңізшілерге арналған хабарламалар, радио арқылы берілетін навигациялық ескертулер сияқты құралдарды пайдалану және кемелер қозғалысының жолдары туралы ақпаратты қолдану
3. Электрондық картографиялық навигациялық-ақпараттық жүйенің функцияларын рейсті шолу және жоспарлау үшін пайдалану
4. Кеменің орналасқан жерін анықтау үшін теңіз астрономиясы саласындағы білімдерді пайдалану
5. Гирокомпас пен магниттік компастың түзетулерін теңіз астрономиясы құралдары және жағалаудағы бағдарлар арқылы анықтау және ескеру
6. Навигациялық аспаптарды, кеме жүргізудің техникалық құралдарын, спутниктік навигациялық жүйелердің аппаратурасын пайдалану
7. Кеме жүргізу мен байланыс құралдарының техникалық жүйелерінің жарамдылығын және жұмыс дәлдігін бақылау
8. Радиолокаторды, автоматты радиолокациялық прокладка құралын, электрондық картографиялық навигациялық-ақпараттық жүйені, кеме жүргізу мен байланыс құралдарын пайдалану арқылы кеме жүзу қауіпсіздігін қамтамасыз ету, алынған ақпаратты талдау және түсіндіру
9. Толқындардың элементтерін толқындар кестесі бойынша есептеу және осы элементтерге байланысты навигациялық есептерді шешу
10. Компастар мен лаг түзетулерін, циркуляция радиусын, сондай-ақ кеменің желмен, ағыспен ығысуын және олардың біріккен әсерін қағаз және электронды карталарда счисление жүргізу кезінде ескеру
11. Метеорологиялық ақпаратты дешифрлеу және пайдалану
12. Кеме жүзу қауіпсіздігі мен маневрлеуді қамтамасыз ету шешімдерін қабылдау мақсатында барлық көздерден, соның ішінде радиолокатордан және автоматты радиолокациялық прокладка құралдарынан алынған навигациялық ақпаратты бағалау
13. Электрондық картографиялық навигациялық-ақпараттық жүйенің пайдалану рәсімдерін, жүйелік файлдары мен деректерін басқару
14. Кеме жүргізу есептерін, кеме орнықтылығын есептеу мен жүктеуді шешуге арналған компьютерлік бағдарламаларды пайдалану
15. Эхолоттармен жұмыс істеу және олардан алынған ақпаратты пайдалану
16. Радиолокациялық прокладка техникасын және салыстырмалы және шынайы қозғалыс тұжырымдамаларын, параллель индексацияны қолдану
17. Нысаналардың қозғалыс элементтерін анықтау, басқа кемелердің курс пен жылдамдық өзгерісін байқау, қақтығыстың алдын алу үшін өз кемесінің маневрін таңдау
18. Кеме байланысы жүйесінің жалпы қағидалары мен талаптарына сәйкес хабарламалар беру
19. Жүру кезіндегі, навигациялық және швартовтық вахталарды орындау ережелерін қолдану
20. Кемелер қозғалысының жолдары туралы жалпы ережелерге сәйкес қозғалыс жолдарын пайдалану
21. Кемелер қозғалысын басқару қызметтерінің рәсімдеріне және кеме байланысы жүйесінің жалпы қағидаларына сәйкес хабар беру жүйелерін пайдалану
22. Капитанның вахталық көмекшісінің міндеттерін зәкірге қою және зәкірден түсіру, кемені айлаққа, зәкірдегі кемеге арқандап байлау кезінде, кемеге келе жатқанда орындау
23. Кеме энергетикалық қондырғысын қашықтан басқару жүйесін пайдалану
24. Рульдік құрылғыны пайдалану, рульді қолмен басқарудан автоматты басқаруға және керісінше көшу, авариялық рульдік басқаруға көшу
25. Кеме жүргізу және байланыс құралдарының техникалық жүйелерін автоматты реттеу жүйелерінің баптауларын пайдалану
26. Гидроакустикалық балық іздейтін аппаратураны пайдалану (балық аулау кемелерінің кеме жүргізушілері үшін)
27. Гидроакустикалық балық іздейтін аспаптардан алынған ақпаратты талдау (балық аулау кемелерінің кеме жүргізушілері үшін)
28. Гидроакустикалық балық іздейтін аппаратураның жарамдылығын және жұмыс дәлдігін бақылау (балық аулау кемелерінің кеме жүргізушілері үшін)
29. Кеменің теңізде жүзу жарамдылығын қолдау бойынша белгіленген нормалар мен ережелердің орындалуын бақылау
30. Көру байланысы құралдарын пайдалана отырып ақпарат беру және қабылдау
31. Кеме соқтығысқаннан немесе отырудан кейін капитанның вахталық көмекшісі ретінде әрекет ету
32. Кемені басқару, оның ішінде авариялық-құтқару операцияларын орындау кезінде
33. Апаттар кезінде кеме зақымдарын алдын ала бағалау
34. Халықаралық сигналдар кодексін пайдалану, апаттық жарықтық сигналдарды беру және қабылдау
35. Іздеу және құтқаруды реттейтін халықаралық құжаттардағы рәсімдерді қолдану
36. Глобалдық теңіздегі апат кезіндегі байланыс және қауіпсіздік жүйесінің барлық қосалқы жүйелері мен жабдықтарын пайдалану
37. Іздеу-құтқару операцияларында капитанның вахталық көмекшісі ретінде әрекет ету
38. Іздеу-құтқару әуе кемесімен өзара іс-қимыл жасау
Білімдер
1. Маршрутты таңдауға, жоспарлауға және өтудің алдын ала пысықталуына қойылатын талаптар
2. Қағаз және электрондық навигациялық карталардың мақсаты, жіктелуі және мазмұны, кеме карталар мен құралдар жинағы, оларды алу және түзету тәсілдері мен құралдары
3. Теңіз карталары мен жоспарларының шартты белгілері
4. Кемелер қозғалысы жолдарын белгілеу және кеме байланысы жүйелерінің жалпы ережелері
5. Кеме жүргізуде толқындық және ағындық құбылыстарды есепке алу тәсілдері
6. Мұхит ағындары
7. Сауда теңіз қатынасын реттейтін нормативтік құқықтық актілер
8. Жүрісті навигациялық және тұрақ вахтасын атқару қағидалары мен негізгі қағидаттары, кемелерде штурмандық қызметті ұйымдастыру ерекшеліктері
9. Көпірдегі вахталық қызмет құрамын басқару принциптері, соның ішінде: вахталық құрамды бөлу, міндеттерді жүктеу және ресурстарды пайдалану кезектілігін белгілеу; тиімді байланыс; сенімділік пен басшылық; жағдайдан хабардар болуды қамтамасыз ету және қолдау; команда құрамында жұмыс тәжірибесін ескеру
10. Вахтаны және кеме экипажын тиімді басқарудағы адами фактордың рөлі
11. Теңізде кемелердің соқтығысуын болдырмау жөніндегі халықаралық ережелердің мазмұны мен мақсаттары
12. Көрінбейтін жағдайда кеме жүргізу техникасы
13. Ерекше жағдайларда жүзу шарттары: шектеулі көріну жағдайында, таяз суда, тар өткелдерде, дауылды жағдайда, мұз аймақтарында, кемелерді сүйреу кезінде, қозғалысты бөлу жүйелері әрекет ететін аудандарда – сыртқы факторлардың кеме әсерін ескере отырып
14. Ерекше жағдайларда жүзу кезінде кеменің қауіпсіздігін қамтамасыз ету шаралары: шектеулі көріну жағдайында, таяз суда, тар өткелдерде, дауылды жағдайда, мұз аймақтарында, қозғалысты бөлу жүйелері әрекет ететін аймақтарда – кемеге сыртқы факторлардың әсерін ескере отырып жүзеге асырылады
15. Әртүрлі ауа райы жүйелерінің сипаттамалары, соның ішінде тропикалық циклондар және олардың орталығы мен қауіпті ширектерінен аулақ болу тәсілдері
16. Кемелерде гидрометеорологиялық бақылаулар жүргізу тәртібі және олардың нәтижелерін өңдеу әдістемесі, кемелік гидрометеорологиялық аспаптардың құрылғысы, гидрометеорологиялық жағдай туралы ақпараттандыру жүйесі
17. Қауіпсіз ходовая навигациялық вахтаны атқару үшін техникалық жүйелер мен кеме жүргізу және байланыс құралдарының құрамы және оларды пайдалану ережелері
18. Кеме жүзу қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін радиолокаторды, автоматты радиолокациялық прокладка құралын, электрондық картографиялық навигациялық-ақпараттық жүйені және кеме жүргізу мен байланыс техникалық жүйелерін пайдалану жөніндегі эксплуатациялық аспектілері
19. Техникалық жүйелер мен кеме жүргізу және байланыс құралдарының физикалық және теориялық негіздері, жұмыс істеу принциптері, тән шектеулері және техникалық-пайдалану сипаттамалары
20. Кеме жүргізудің техникалық құралдарының түзетулерін анықтау әдістемесі
21. Радиолокацияның принциптері және автоматты радиолокациялық прокладка құралдарының жұмысы, радиолокатордан алынған ақпаратты дешифрлеу және талдау тәсілдері
22. Автоматты радиолокациялық прокладка құралдарының негізгі түрлері, олардың бейнелеу сипаттамалары, пайдалану талаптары және техникалық шектеулері
23. Электрондық картографиялық навигациялық-ақпараттық жүйенің мүмкіндіктері мен шектеулері, соның ішінде: электрондық навигациялық карта деректерінің мәні, деректердің дәлдігі, бейнелеу ережелері, бейнелеу нұсқалары мен карта форматтары; шамадан тыс сенімнің қауіптері; қолданыстағы пайдалану талаптарына сәйкес электрондық картографиялық навигациялық-ақпараттық жүйенің функциялары
24. Гирокомпас негізгі құралына байланысты жүйелер, гирокомпастың әртүрлі түрлерінің жұмыс істеу принциптері мен техникалық қызмет көрсету ережелері, репитерлер мен курсографтар
25. Кеме қозғалысын автоматтандыру негіздері, кеме жүргізу және байланыс техникалық жүйелерін автоматты реттеу жүйелерін баптау принциптері
26. Кемелік энергетикалық қондырғының жұмыс істеу негізгі принциптері және оны қашықтан басқару
27. Рульдік жетекті басқару жүйесі, рульді қолмен басқарудан автоматты басқаруға және керісінше көшу рәсімдері, авариялық рульдік басқаруға көшу
28. Авариялық сүйреу құрылғылары және сүйреу әдістері
29. Соқтығысқаннан немесе таяз суға тірелгеннен кейінгі алғашқы әрекеттер; зақымдануды бастапқы бағалау әдістемесі; кеменің тіршілігін сақтауға арналған әдістер
30. Апаттық жағдайларда жолаушыларды қорғау және қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі сақтық шаралары
31. Глобалдық теңіздегі апат кезіндегі байланыс және қауіпсіздік жүйесінің барлық қосалқы жүйелерінің және жабдықтарының жұмыс істеу принциптері
32. Теңіздегі радиобайланысқа қолданылатын ережелер
33. ҚР заңнамасында және халықаралық заңнамада көзделген апаттық жағдайлар үшін жауапкершілік
34. Халықаралық сигналдар кодексінің мазмұны
35. Іздеу және құтқаруды реттейтін халықаралық құжаттардың рәсімдері мен мазмұны
36. Порттарда кемелерді бақылау тәртібі
Машықтар
1. Кеменің жүк жоспарын орындауды қамтамасыз ету
2. Жүктердің таңбалауын оқу, қаптамасының бүтіндігін бағалау
3. Кемеде жүктерді қауіпсіз тиеуді, бекітуді және түсіруді бақылау
4. Кемені тиеу және түсіру кезінде тиімді байланысты орнату және қолдау
5. Кеменің жүк жүйелерінің техникалық жағдайын бақылау
6. Порттағы жүк операциялары кезінде кеменің шөгу тереңдігі бойынша тиелген немесе түсірілген жүктің мөлшерін бақылау
7. Кеменің нақты жүктелуіне сәйкес шөгуін өлшеу, тұрақтылығы мен корпустың беріктігін есептеу және олардың рейс кезіндегі өзгерістерін анықтау
8. Метацентрлік биіктікті есептеу және кеменің статикалық және динамикалық тұрақтылық диаграммаларын салу
9. Кемені жүктің қабылдануына және орналастырылуына дайындау жұмыстарын жүргізу
10. Рейс кезінде кеменің тұрақтылығын әртүрлі тәсілдермен бақылау
11. Тұрақтылық пен беріктілік бақылау диаграммалары бойынша кеменің қауіпсіз жағдайын бағалау
12. Әр түрлі типтегі кемелерде жүктердің сақталуын және жағдайын қамтамасыз ету
13. Жүк операциялары кезінде кеменің жүк орындарының, люк қақпақтарының және балласт танкілерінің жағдайын бақылау
14. Кемеде жүктерді тиеу және түсіру кезінде өртке қарсы және санитарлық қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау
15. Кеменің жүк орындарындағы, люк қақпақтарындағы және балласт танкілеріндегі ақаулар мен зақымдар туралы хабарлама жасау
16. Кемеде жүктермен жұмыс істеу кезінде еңбекті қорғау талаптарының сақталуын бақылау
Білімдер
1. Жүктерді сақтай отырып тасымалдауға арналған халықаралық және ұлттық ережелер, салалық нормалар мен стандарттар
2. Жүктердің жіктелуі
3. Жүктердің сызықтық және көлемдік-массалық сипаттамалары
4. Жүктердің көлік сипаттамалары
5. Жүктердің қаптамасы мен таңбалануы
6. Жүктің, оның ішінде ауыр салмақты жүктің, кеменің теңізде жүзгіштігі мен тұрақтылығына әсері
7. Кемеде жүктерді қауіпсіз өңдеу, орналастыру және бекіту әдістері, соның ішінде сусымалы жүктер, сондай-ақ қауіпті және зиянды жүктер; жүктердің адам өмірі мен кеме қауіпсіздігіне әсері
8. Жүк жоспарына қойылатын жалпы талаптар
9. Кеменің жалпы сипаттамалары және шөгу, тұрақтылық пен корпус беріктігінің нормаланған сипаттамалары
10. Кеменің нақты жүктелуіне байланысты шөгу, тұрақтылық және корпус беріктігі сипаттамаларын есептеу мен өлшеу әдістемесі
11. Кемеде жүк құжаттарын жүргізу ережелері
12. Жүктерді кемелерде орналастырудың техникалық шарттары
13. Жүктерді тиеу-түсіру және тасымалдау кезінде еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі және санитарлық қауіпсіздік талаптары
Машықтар
1. Кеме қауіпсіздігін басқару жүйесінің тиімділігін тексеру нәтижелерін талдау және оны қайта қарау бойынша ұсыныстар әзірлеу.
2. Кеме мен өз қарауындағы кеме техникалық жүйелері мен құралдарын тексерулерге және бақылау іс-шараларына дайындау рәсімдерін жүргізу.
3. Қауіпсіздікті басқару жүйесінің талаптарына сәйкес орындалатын жұмыстардың тәуекелдерін бағалау.
4. Қауіпсіздікті басқару жүйесінің тиімділігін тексеру нәтижелерін талдау және оны қайта қарау бойынша ұсыныстар әзірлеу.
5. Өз қарауындағы кеменің жұмыс істеп тұрған құрылғылары мен жабдықтарын тексеру, сондай-ақ үнемі пайдаланылмайтын кеме құрылғылары мен жабдықтарына жоспарлы тексерулер жүргізу.
6. Кеме мен өз қарауындағы кеме техникалық жүйелері мен құралдарын тексерулерге және бақылау іс-шараларына дайындау рәсімдерін орындау.
Білімдер
1. Қауіпсіздік және қоршаған ортаны қорғау саласындағы саясат; нашақорлыққа және алкогольге қарсы саясат.
2. Кемеде сәйкессіздіктер анықталған жағдайда әрекет ету тәртібі.
3. Қауіпсіздікті басқару саласындағы ұлттық және халықаралық заңнама, кеме иесінің нұсқаулары мен ұсынымдары.
4. Кеме қауіпсіздігін басқару жүйесінің құжат айналымы тәртібі.
5. Кемені қауіпсіз пайдалану және қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ету рәсімдері, олар нормативтік құқықтық актілерге сәйкес болуы тиіс.
6. Кеме қауіпсіздігін басқару жүйесінің ішкі тексеру рәсімдері, оны қайта қарау және өзгерістер енгізу.
7. Кеме қауіпсіздігін басқару жүйесінің талаптарына сәйкес орындалатын жұмыстардың тәуекелдерін бағалау.
8. Кеменің мұнай және мұнай өнімдері арқылы қоршаған ортаны ластауын болдырмауға арналған төтенше шаралар жоспары
Машықтар
1. Кемені жолаушыларды қауіпсіз отырғызу және түсіруге дайындау жөніндегі нұсқауларды орындау.
2. Жолаушыларды каюталардағы жабдықтарды пайдалану ережелерімен, кемедегі жеке және ұжымдық құтқару құралдарының орналасуымен, құтқару қайықтары мен плотаға шығу жолдарымен таныстыру; жолаушыларға кемедегі бөлмелердің орналасуы мен тағайындалуы, кемелік қызметтердің жұмыс уақыты туралы ақпарат беру
3. Жолаушыларға кемедегі жеке құтқару құралдарын қолдануды көрсету
4. Жолаушыларға жиылу орындарына бару кезінде және кемедегі құтқару құралдарына отырғызу барысында көмек көрсету
5. Жолаушылар кемесінің экипажымен сабақтар, жаттығулар және оқу-жаттығулар өткізу
6. Экипаж бен жолаушыларға нұсқаулар беру
7. Төтенше жағдай кезінде жолаушылармен ықтимал тілдік кедергіні ескере отырып, қарым-қатынас жасау
8. Кеме апаты жағдайында ауызша сөйлесу мүмкін болмаған жағдайда вербалды емес құралдар арқылы байланыс жасау
9. Кемеде дүрбелеңнің алдын алу және оның туындауына жол бермеу үшін тиімді әдістерді қолдану
10. Багажды рәсімдеу, кемеде багаждың дұрыс тиеуілуін, түсірілуін, орналастырылуын және бекітілуін бақылау
Білімдер
1. Жолаушылар кемелерінің жіктелуі және конструктивтік ерекшеліктері.
2. Теңіз жолдарында жолаушылар мен олардың багажын тасымалдау қағидалары.
3. Кемеде жолаушыларды тасымалдаудың технологиялық процесі.
4. Кемедегі жеке және ұжымдық құтқару құралдары.
5. Кемедегі апаттық шығу жолдарының орналасуы және жолаушыларды эвакуациялау тәсілдері.
6. Физикалық мүмкіндіктері шектеулі жолаушыларды эвакуациялаудың ерекшеліктері.
7. Кемедегі жабындардың су өткізбейтіндігіне тиісінше қамтамасыз етілуін тексеру тәртібі
