Кіру

Лоцман

Кәсіптің сипаттамасы
3152-1-005
Лоцман
Кәсіптік стандарт
Кәсіптік стандарттың паспорты
Басқа кәсіптермен байланыс
Кәсіптер картасы
Тану ережелері
Кәсіптер тізілімі
Сипаттама
Негізгі мақсат
Теңіз кемелерін басқару және пайдалану деңгейінде кеме жүргізу
Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар
  • Дербестік және жауапкершілік
  • Күйзеліске тұрақтылық
  • Тез шешім қабылдай білу
  • Өзгерістерді басқару
  • Тәртіптілік
  • Ауызекі сөйлеу дағдылары
Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
  • Орта арнаулы білім және кеме жүргізу мамандығы бойынша кемінде 3 жыл капитан лауазымында жұмыс өтілі, жоғары санаттағы: тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік (орта кәсіптік) білім, 1-ші топ кеме капитанының дипломы немесе кеме жүргізу мамандығы бойынша капитан лауазымында жұмыс өтілі 10 жылдан кем емес; бірінші санаттағы: тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік (орта кәсіптік) білім, 1-ші топ кеме капитанының дипломы немесе кеме жүргізу мамандығы бойынша капитан лауазымында жұмыс өтілі 7 жылдан кем емес; екінші санаттағы: тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік (ортакәсіптік) білім, 1-ші топ кеме капитанының дипломы немесе кеме жүргізу мамандығы бойынша капитан лауазымында жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес; санатсыз: тиісті мамандық бойынша (біліктілік) техникалық және кәсіптік (ортакәсіптік) білім, 1-ші топ кеме капитанының дипломы немесе кеме жүргізу мамандығы бойынша капитан лауазымында жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес.
Басқа кәсіптермен байланыс
3 СБШ-нің деңгейі ( кіші деңгей)
Матрос
Толығырақ
4 СБШ-нің деңгейі ( кіші деңгей)
Капитанның вахталық көмекшісі
Толығырақ
5 СБШ-нің деңгейі ( кіші деңгей)
Капитан көмекшісі
Толығырақ
4 СБШ-нің деңгейі ( кіші деңгей)
Диспетчер (жалпы бейін)
Толығырақ
2 СБШ-нің деңгейі ( кіші деңгей)
Матрос
Толығырақ
6 СБШ-нің деңгейі ( кіші деңгей)
Капитан-тәлімгер
Толығырақ
6 СБШ-нің деңгейі ( кіші деңгей)
Кеме капитаны
Толығырақ
Деңгей 5
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат) , 10410600 Cу көлігін пайдалану (бейін бойынша)

Машықтар
1. Кеме қатынасы су жолдарының учаскелерінің жағдайын қадағалау және бақылау.
2. Әсіресе кеме қатынасы жағдайы мен арнайы лоциясы жоқ өзен учаскелерінде кеменің өтуі үшін терең су учаскелерін табу.
3. Кеме қатынасы трассасының тұрақты жағдайын бағалау.
4. Су жолындағы жұмыстардың ішкі сулар учаскелерінің экологиялық жағдайына әсерін бағалау.
5. Кеме қатынасы учаскелерінің тереңдігін өлшеу.
6. Навигациялық қоршаудың болуы, жағдайы және дұрыс орналастырылуын қадағалау және бақылау:
a) қалқымалы (бакендер, буйлар, вехалар);
b) жағалаулық (створлық, өткелдік, жүріс, көктемгі белгілер);
c) су жолдарын реттеу мақсатында қолданылатын жағалық белгілер мен сигналдар: шлюздер мен тар өткелдерден кемелердің кезектілікпен өтуін реттейтін белгілер (жол шамдары, семафорлар), тереңдік пен ендік туралы ескерту, дауылдың күші туралы хабарлау үшін (сигналдық және дауылдық мачталар), сондай-ақ түбімен төселген құбырлар мен кабельдердің және әуе кабельдерінің орналасқан жерін көрсетуге арналған белгілер
Білімдер
1. Су деңгейінің тербеліс белгілері және өзен ағысының бағыты мен жылдамдығын анықтау
2. Кемелердің қауіпсіз қозғалыс бағытын көрсету және су асты қауіптерінен кеме жүрісін қоршау қағидаттары
3. Навал кемелерінің пайдалану және конструкциялық шектеулері
4. Стандартты навал кемелерінің негізгі конструктивтік элементтерінің беріктігі тұрғысынан шектеулер
5. Қауіпті жүктерді тасымалдау бойынша ұлттық және жергілікті ережелер, талаптар, кодекстер мен ұсынымдар
6. Өзендердің күрделі учаскелерінде кеме қатынасы жағдайларын жақсарту әдістері
7. Тереңдікті өлшеу, трал жүргізу және топырақ сипаттамасын анықтау тәсілдері мен құралдары
Машықтар
1. Кез келген жағдайда су жолдарын төсеудің қолайлы әдістерін қолдана отырып, рейсті жоспарлау.
2. Су жолдарын күтіп-ұстау, жақсарту және дамыту бойынша техникалық тапсырмаға негізделген жол жұмыстары жоспарларына сәйкес кеме қатынасы жолының жоспарын орындау.
3. Кеме қатынасы жолының жоспарын орындау бойынша есеп пен есептілікті жүргізу.
4. Су жолдарындағы кеме қатынасы жағдайын қадағалау, есепке алу және бақылау:
a) су асты қауіптерінен кеме жүрісін қоршау;
b) кеме жүрісінің бағытын көрсету, яғни кемелердің қауіпсіз қозғалысы
5. Түбін тереңдету және түбін тазарту жұмыстарының жүргізілуін, жер снарядтарының жұмыс жоспарларына сәйкестігін бақылау
6. Су жолдарының навигациялық жабдықтары мен навигациялық жүйелерін ұстау талаптарының сақталуын бақылау
7. Кеме жүрістерінің габариттерін, су жолдарындағы тереңдікті өлшеу және трал жүргізу іс-шараларын ескеру
8. Су жолдары кәсіпорындарының барлық құрылымдарымен өзара іс-қимыл жасау
9. Кеме жүрістерінің жағдайын үнемі жақсарту мақсатында кеме қатынасы жолының жоспарын түзету бойынша уақтылы ескертпелер беру
Білімдер
1. Кәсіби жағдайларды бірлескен жүйелік талдау мен жобалау негізінде кеме қатынасы жолын жоспарлау
2. Жалпы лоция
3. Кеме жағдайлары, технологиялық режимдер мен жабдықтардың жай-күйі туралы ақпаратты қабылдау, беру және пайдалану тәртібі
4. Технологиялық процестерді жүргізу аясында техникалық құжаттаманы әзірлеу және верификациялау
5. Су жолдары кәсіпорнының барлық құрылымдарының функцияларын түсіну
6. Дайындалған реттеуші шешімдерді жоғары деңгейдегі персоналмен келісу
7. Су жолдарында жоспарлау мен жобалау бойынша әдістемелік құжаттама

Машықтар
1. Жергілікті навигациялық жағдайларды, фарватерді және кез келген күрделіліктегі кеме қатынасы аудандарындағы жүзу шарттарын бағалау.
2. Навигациялық және синоптикалық карталарды пайдалану.
3. Орналасуды әртүрлі жағдайларда келесі әдістермен анықтау:
a) астрономиялық әдістермен;
b) жағалау бағдарларын пайдалану арқылы, тиісті карталарды, теңізшілерге арналған хабарламаларды және орналасуды дәл анықтау үшін басқа құралдарды қолдана отырып;
c) заманауи радионавигациялық құралдарды пайдалану, олардың жұмыс принциптерін түсіну, шектеулерді, қателер көздерін, дұрыс емес көрсеткіштерді анықтау және орналасуды дәл анықтау үшін түзету әдістерін меңгеру.
4. Лоцмандық алып жүру ауданында апат болған жағдайда, іздестіру-құтқару операцияларын ұйымдастыру және басқару.
5. Лоцмандық алып жүру кезінде кеме мен ондағы адамдардың жүзу қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
6. Қауіпсіз кеме жүргізуді қамтамасыз ету үшін радиолокаторды қоса алғанда, барлық көздерден алынған навигациялық ақпаратты бағалау.
7. Дабыл кестесіне сәйкес экипаждың іс-қимылдарын ұйымдастыру және басқару.
8. Әртүрлі гидрометеорологиялық және навигациялық жағдайларда кемені басқару және маневр жасау.
9. Кеменің қозғалтқыш қондырғыларының жұмыс принциптерін және техникалық сипаттамаларын, сондай-ақ қозғалтқыш қондырғысын қашықтан басқару жүйесін меңгеру, бүкіл маршрут бойы кеменің қауіпсіз жылдамдығын таңдау

Білімдер
1. ҚР сауда теңіз қатынасы саласындағы заңнамалық және өзге де құқықтық актілер, орындалатын жұмыс мәселелері бойынша әдістемелік және басқа материалдар, еңбекті ұйымдастыру негіздері.
2. Кеме мен су ағынының өзара әрекеттесуі, кеме қатынасы, жағалау және қалқымалы жағдайды анықтау.
3. Кеме жүргізуге арналған навигациялық құралдар мен басқа да басылымдар, оларда навигациялық-гидрографиялық, гидрометеорологиялық, геофизикалық, астрономиялық және түрлі анықтамалық мәліметтер қамтылған.
4. Навигациялық аспаптар мен карталар.
5. Қалыпты құтқару құралдары.
6. Су жолдарындағы оқиғаларды тергеуге арналған әдістемелік және нормативтік-құқықтық құжаттама.

Машықтар
1. Кеменің отыруын, тұрақтылығын және корпус кернеуін бақылау:
a) кеме құрылысының негізгі қағидаттарын, отыру мен тұрақтылыққа әсер ететін теориялар мен факторларды қолдану арқылы кеме операцияларын тиімді басқару;
b) қауіпсіз отыру мен тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін қажетті шараларды қолдану.
2. Адам өмірін суда қорғауды, су ортасын қорғау мен сақтауды, экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша ҚР нормативтік-құқықтық актілерінің талаптарының орындалуын бақылау.
3. Жолаушылар мен кеме экипажының қауіпсіздігін, құтқару құралдары мен өртке қарсы жүйенің және басқа да қауіпсіздік жүйелерінің пайдалану жағдайын қамтамасыз ету:
a) өртпен күресу және кемені тастап кету бойынша оқу-жаттығуларды ұйымдастыру;
b) құтқару құралдары мен құрылғыларын, өртке қарсы жүйені және басқа да қауіпсіздік жүйелерін жұмыс жағдайында ұстау;
c) апат болған жағдайда кемедегі барлық адамдарды қорғау және сақтауға қажетті іс-қимылдар;
d) өрт, жарылыс, соқтығысу немесе қайырлаудан кейін зақым салдарын оқшаулау және кемені құтқару жөніндегі іс-қимылдар.
4. Апаттық және басқа да төтенше жағдайларда іс-қимыл жоспарларын, сондай-ақ кемелердің тіршілікке қабілеттілігі үшін күрес сызбаларын әзірлеу.
5. Кемеде медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыру және басқару.
6. Кеменің қауіпсіздігін қамтамасыз ету.

Білімдер
1. Тұрақтылық пен батпайтындық туралы ақпарат
2. Кеменің тіршілікке қабілеттілігі үшін күрес қағидаттары, өрттің алдын алу, анықтау және сөндіру әдістері мен құралдары
3. Жазатайым оқиғалар кезінде алғашқы медициналық көмек көрсету ережелері