Машықтар
3-разряд:
1. Жүк жөніндегі көмекшінің басшылығымен трюмдерді ашу және жабу; танкерлердегі қабылдау клинкеттерін және жүк құбыр желісіндегі клинкеттерді ашу және жабу
2. Жүк орындарының таңбалануын және сыртқы жағдайын тексеру
3. Жүкті өздігінен түсіру кезінде жүктің бекітілу тәртібін сақтай отырып, строптармен бекіту, көтеру және жылжыту
4. Порт жұмысшылары бригадасы жұмыс істеген кезде жүк пен багажды дұрыс орналастыруды, үйіп-жинауды және сепарацияны бақылау
5. Кіру құрылғыларын, люктерді, люк қақпақтарын, рампаларды, борттық (мұрындық) немесе артқы есіктерді, көтергіштерді пайдалану
6. Алдын алу шараларын қолдану және теңіз ортасының ластануының алдын алуға жәрдемдесу
7. Кемемен тасымалданатын зиянды заттармен, мұнаймен және мұнай өнімдерімен қоршаған ортаның ластануын болдырмау
8. Қоршаған ортаның ағынды сулармен, қоқыспен ластануын болдырмау
4-разряд:
1. Құбыр жүйелерін пайдалану – трюмдік сорғылардың қабылдау құбырлары мен балласт жүйесінің құбырлары, колодецтер
2. Жүк көтергіш крандарды, дэррик-крандарды, лебедкаларды пайдалану
3. Жабдықты, соның ішінде лебедкаларды, крандарды және көтергіштерді пайдалану үшін негізгі сигналдарды қолдану
4. Жолаушыларды қауіпсіз отырғызу және түсіруді қамтамасыз ету
5. Пайдалану қалдықтарын сұрыптау, қоқысты бөлу және палубаға шығару
6. Льяльды колодецтерді тазалау
7. Жуу құралдарын пайдалана отырып, трюмдерді тазалау және жуу, кептіру және иісті жою
8. Жүк танкілерін тазалау
9. Жүк операцияларын еңбекті қорғау талаптарын сақтай отырып орындау
Білімдер
3-разряд:
1. Жүктердің көліктік сипаттамасы туралы түсінік, олардың жіктелуі
2. Жүктерді, соның ішінде қауіпті және зиянды заттар мен сұйықтықтарды қауіпсіз өңдеу, орналастыру және бекіту рәсімдері
3. Жүктерді көтеру тәсілдері және арқа жарақаттарының алдын алу әдістері
4. Жүктерді қаптау және строптау құралдары, жүк инвентары; өсімдік талшықтарынан жасалған строптарды және болат арқандардан жасалған строптарды қолдану талаптары, әртүрлі жүктерді строптау сызбалары
5. Жүк партияларын сепарациялау әдістері, сепарациялық материалдар
6. Жоғарғы палубада тасымалдауға арналған жүктерді қабылдау тәсілдері, оларды орналастыру және бекіту талаптары
7. Жүкті көтеру және жылжыту үшін строптармен бекіту тәсілдері, кран жүргізушісімен өзара іс-қимыл жасау әдістері
8. Жүктерді орналастыру ережелері, жүктерді таңбалау, ыдыстың бүлінуін болдырмау ережелері; жекелеген жүк партияларын сепарациялау ережелері, сусымалы жүктерді тиеу кезінде штабелеу ережелері; трюмдегі жалпы тәртіпті бақылау әдістемесі; жүк бойынша капитанның көмекшісіне есеп беру жүйесі
9. Жабдықты, соның ішінде лебедкаларды, крандарды және көтергіштерді пайдалану үшін негізгі сигналдар
10. Жолаушылар кемелерінің жіктелуі және конструкциялық ерекшеліктері
11. Жолаушыларды кемелерге қауіпсіз отырғызу және түсіру тәртібі
12. Жабық үй-жайларға кіру рәсімдері
13. Трюмдерді тазалау, қалдықтарды жоғарғы палубада жинау және сақтау ережелері, қалдықтарды қауіпсіз шығару әдістері
4-разряд:
1. Сусымалы сұйық жүктердің жіктелуі, түрлері, физикалық және химиялық қасиеттері; сусымалы сұйық жүктерді тасымалдаудың ерекшеліктері
2. Су көлігімен тасымалданатын зиянды заттар туралы жалпы мәліметтер және олардың таңбалануы; зиянды заттардың су ортасы мен адам денсаулығына қауіптілік дәрежесі; кемелерден су ортасының ластану себептері мен көздері; қоршаған ортаның ластануының алдын алу үшін кемелерді жабдықтауға арналған жүйелер мен жабдықтар
3. Қауіпті жүктерді тасымалдаудың ерекшеліктері, қауіпті жүктерді тиеу және түсіру технологиясы, кемелерде қауіпті жүктерді орналастырудың техникалық шарттары
4. Қауіпті жүктердің жапсырмаларын сәйкестендіру, сондай-ақ жүктердің нақты түрлеріне қатысты сақтық шаралары
5. Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар
6. Жүк құрылғысының және жүк көтергіш қондырғылардың мақсаты, құрамдас элементтері, жұмыс принциптері, пайдаланылуы, олардың кемедегі орналасуы; жүк люктерін жабдықтау
7. Сусымалы сұйық жүк кемесінде жүктерді қауіпсіз тиеу және түсіру рәсімдері, жабық үй-жайларға қауіпсіз кіруді қамтамасыз ету; жүкті төгіп алу жағдайында қолданылатын шаралар
8. Клапандар мен сорғыларды, көтергіштерді, крандарды, жүк стрелаларын және оларға байланысты жабдықтарды пайдалану функциялары мен тәртібі
9. Люктер, су өткізбейтін есіктер, порттар және оларға байланысты жабдықтар
10. Шыныталшықты және болат арқандар, кабельдер мен тізбектер – олардың құрылысы, пайдалану ережелері, таңбалануы, техникалық қызмет көрсетуі және дұрыс сақталуы
11. Кемедегі қауіпсіз жұмыс практикасы және жеке қауіпсіздік, оның ішінде химиялық және биологиялық қауіпсіздік
12. Танкерлердегі жүк танкілерін тазалау және газсыздандыру жүйелері
13. Қоршаған ортаның ластануының алдын алу жөніндегі халықаралық және (немесе) ұлттық құжаттардың талаптары; қоршаған ортаның ластануының алдын алу үшін қабылданатын сақтық шаралары; ластануға қарсы жабдықтарды пайдалану ережелері, су ластағыштарын жоюдың мақұлданған әдістері
14. Жүкті тиеу-түсіру жұмыстарын орындау, жолаушыларды отырғызу және түсіру кезінде еңбекті қорғау талаптары; қауіпті жүктермен жұмыс істеу кезіндегі өрт қауіпсіздігі және санитарлық қауіпсіздік талаптары
Машықтар
3-разряд:
1. Ұжымдық құтқару құралдарын пайдалану
2. Суға түсіп қалған адамдарға құтқару шараларын көрсету
4-разряд:
1. Құтқару құралдарын, кезекші қайықтарды және құтқару салдарын түсіру мен көтеруді жүзеге асыру, оларды басқару
2. Кемені тастап кету жағдайында тәсілдер мен іс-қимылдарды қолдану
3. Құтқару құралындағы адамдарды басқаруды ұйымдастыру
Білімдер
3-разряд:
1. Ұжымдық және жеке құтқару құралдарының түрлері, кемелерді құтқару құралдарымен жабдықтау нормалары, олардың сақталатын орындары мен таңбалануы
2. Кемеден кету тәртібі, суда тірі қалу тәсілдері
4-разряд:
1. Құтқару қайықтары мен салдарын, кезекші қайықтарды пайдалану ережелері; олардың түсіру құрылғылары мен жабдықтары
2. Құтқару қайықтары мен салдарын, кезекші қайықтарды пайдалану кезіндегі еңбек қауіпсіздігі талаптары
Машықтар
3-разряд:
1. Швартовтық механизмдерді бос жүрісте тексеруді жүзеге асыру, швартов арқандарын дайындау
2. Швартовтық ұштың көзшесіне бекіту және лақтырғыш ұшты жағалауға беру, оның ішінде бағыттаушыны пайдалану арқылы
3. Швартовтарды (көзше мен серіппені) жағалаудағы палдарға, рымдарға және швартовтық бөшкелерге, шлюз камерасының тумбаларына, жүзбелі (стационарлық) рымдарға бекіту
4. Швартовтық механизм барабанынан кнехтке ауыстырғанда шынжырлы және талшықты стопорларды пайдалану, швартовқа егеуқұйрыққа қарсы қалқан орнату
5. Порттық буксирлерден берілген буксир ұштарын қабылдау, шлюпка көмегімен швартовтарды жағалауға шығару
6. Кемені швартовка жасау және зәкірге қою бойынша жұмыстарды орындау кезінде командаларды орындау және баяндау
7. Буксирді қою және босату, буксирлік лебедкіні пайдалану
4-разряд:
1. Айлақтан шығу, шлюзден өту кезінде швартовтарды жинауды жүзеге асыру
2. Швартовтың жұмыс істеп тұрған винт астына түсуін болдырмайтын тәсілдер мен технологиялық операцияларды қолдану
3. Швартов ұштарының сақталуын қамтамасыз ету және кеменің швартовтық құрылғысына күтім жасау
4. Әртүрлі жағдайларда зәкір жабдығын пайдалану, мысалы: зәкірге қою, зәкірден алу, жорықтық бекіту, апат жағдайында пайдалану
5. Зәкірді тастау және шығару кезінде брашпильмен (шпильмен), стопорлармен жұмыс істеу
6. Лоцман траптарын, көтергіштерді, швартовтық қалқандарды және көпіршелерді көтеру және түсіру
7. Швартовтық операцияларды еңбекті қорғау талаптарын сақтай отырып орындау
Білімдер
3-разряд:
1. Кеменің швартовка кестесі, матростың швартовтық жұмыстар кезіндегі міндеттері
2. Палубалық құрылғылар мен механизмдерді жұмысқа дайындау тәртібі
3. Лебедкелердің, брашпильдердің, шпильдердің және оларға байланысты жабдықтардың функциялары мен пайдалану тәртібі
4. Швартовтық және буксирлік ұштардың функциялары және жалпы жүйенің бөлігі ретіндегі әрбір ұштың функциялары
5. Швартовтық жабдықтың мүмкіндіктері, қауіпсіз жұмыс жүктемелері және үзілу күштері, оның ішінде металл, синтетикалық және шыны талшықты арқан-жіптер, лебедкелер, брашпильдер, шпильдер, битенгтер, тежегіш колодкалар және кнехттер
6. Швартовтық және буксирлік ұштар мен арқандарды, оның ішінде буксирлік тростарды бекіту және босату кезіндегі рәсімдер мен іс-әрекеттер тәртібі
7. Зәкірлік құрылғымен жұмыс істеу тәртібі: кемені бір және екі зәкірге қою, артқы зәкірге қою; зәкірлерді тастау; кемені зәкірден алу, зәкірлерді жинау; шпильдер мен брашпильдерді басқару
8. Буксирлік құрылғылармен жұмыс істеу тәртібі: буксирлік тросты ілмекке бекіту және оны босату, вожжевтерді бекіту және жинау, буксирлік тросты, вожжевтерді қысқарту немесе босату тәртібі; тіркеу құрылғылары
4-разряд:
1. Швартовтық ұштардың сақталу тәртібі және кеменің швартовтық құрылғысына күтім жасау
2. Швартовтық операциялар кезіндегі командалар және олардың мағынасы
3. Әртүрлі операцияларда зәкірлерді пайдалану кезіндегі рәсімдер мен іс-әрекеттер тәртібі
4. Зәкірлік және буксирлік құрылғылардың мақсаты, құрылысы, пайдалану тәртібі және техникалық қызмет көрсетуі
5. Кемеде қолданылатын әртүрлі таңбалау түрлері
6. Траптар мен көпіршелерді орнату тәртібі
7. Швартовтық операцияларды орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары
8. Кемелік құрылғылар мен механизмдерді пайдалану кезіндегі электр қауіпсіздігі қағидалары
Машықтар
3-разряд:
1. Корпусқа күтім жасау: қаптаманы жуу, бояу, льяльды құдықтарды шаю және тазалау
2. Бояуды, майлау және тазалау материалдарын, сондай-ақ жабдықтарды пайдалану
3. Иллюминаторлардың, есіктердің, люктердің, лаздардың, мойынтесікшелердің, қараңғылатқыштардың және желдету құрылғыларының ауа жапқыштарының жарамды күйін және су өткізбейтіндігін қадағалау
4. Ағымдағы техникалық қызмет көрсету және жөндеу рәсімдерін орындау
4-разряд:
1. Палубаларға күтім жасау: суды, қарды, мұзды кетіру; шпигаттарды, жалған борттың жартылай порттарының жабылуын жарамды күйде ұстау; ағаш палубалардың су өткізбейтіндігін қамтамасыз ету, палуба тақталарының түйіспелерін конопаттау және құю; ағаш палуба жабындысын сумен шаю және сыртқы әсерлерден қорғау; жабындыны жуу
2. Жүк үй-жайларына күтім жасау: цистерналардың және жүк танктерінің қорғаныш жабынын тазалау, жуу және жұмыс күйінде ұстау
3. Тұрғын, қызметтік және қосалқы үй-жайларды жинау
4. Өндірушілердің қауіпсіздік жөніндегі нұсқаулықтарын және кемелік нұсқауларды қолдану
Білімдер
3-разряд:
1. Рейске шығар алдында кеме корпусының бөлігіне, палубаларға және кемелік үй-жайларға дайындық қағидалары, орындалатын іс-шаралардың көлемі мен тізбесі
2. Қолмен және электрлік құралдарды қолдану мен техникалық қызмет көрсету қағидалары
4-разряд:
1. Корпусты, кемелік палубаларды және үй-жайларды күтіп-ұстауға арналған қағидалар мен нұсқаулықтардың талаптары; кемелердегі санитария және гигиена қағидалары, кемелерде дезинфекция, дератизация және фумигация жүргізу тәсілдері
2. Кеме корпусы, палубалар, палубалық механизмдер және кемелік үй-жайларға күтім жасау жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары
Машықтар
3-разряд:
1. Металл беттерін бояуға дайындау: татты, майлы және сырлы дақтарды, ескі бояудың нашар ұстайтын қабаттарын кетіру; беттерді тазалау және бояуға арналған грунт жағу
2. Ағаш беттерін бояуға дайындау: кептіру, олифамен қаптау, шпатлевка жағу, тегістеу, грунттау
3. Қарапайым ағаш шеберлігі және ұсталық жұмыстарды орындау
4-разряд:
1. Металл және ағаш беттерін бояу жұмыстарын жүргізу технологиясын сақтай отырып бояу
2. Рангоутты, борт сыртындағы және қол жетуі қиын бөліктерін беседкадан бояу
3. Боцман беседкасын көтеру және түсіру
4. Бояу, ағаш шеберлігі және ұсталық құрал-саймандарын пайдалану
5. Бояу, ағаш шеберлігі және ұсталық жұмыстарды еңбек қауіпсіздігі талаптарын сақтай отырып орындау
Білімдер
3-разряд:
1. Кемеде қолданылатын бояулардың, грунтовкалардың, лактардың, еріткіштердің негізгі түрлері және оларды қолдану ерекшеліктері
2. Бояу, ағаш шеберлігі және ұсталық жұмыстарды орындауға арналған қол және электр құралдарын қолдану ережелері
3. Кемеде биіктікте және борт сыртында, шектеулі және тұйық кеңістіктерде жұмыс орындау кезінде еңбекті қорғау талаптары
4-разряд:
1. Беттерді дайындау әдістері
2. Кемеде бояу жұмыстарын жүргізу технологиясы
3. Бояуға арналған беседкаларды қолдану қағидалары
4. Бояу, ағаш шеберлігі және ұсталық жұмыстарды орындау кезінде еңбекті қорғау талаптары
Машықтар
3-разряд:
1. Арқанмен такелаждық жұмыстарды орындау: өрім жасау, клетневка жүргізу, марка мен бензель салу, огон дайындау және коуштарды бекіту
2. Өсімдік арқанынан кеме жабдықтарын дайындау
3. Свайканы қолдану, оның ішінде түйіндер, өрімдер мен стопорларды пайдалану
4-разряд:
1. Теңіздік түйіндерді байлау және қолдану
2. Такелаждық жұмыстарға арналған құралдар мен материалдарды пайдалану
3. Еңбек қауіпсіздігі талаптарын сақтай отырып такелаждық жұмыстарды орындау
Білімдер
3-разряд:
1. Металл, өсімдік және синтетикалық арқандардың негізгі сипаттамалары мен құрылысы, арқандардың салыстырмалы беріктігі
2. Арқандарды болжанған жүктеме мен мақсатына қарай іріктеу әдістері
3. Такелаждық жұмыстарды орындауға арналған құралдар мен материалдар
4-разряд:
1. Такелаж тізбектерін қолдану ережелері
2. Теңіздік түйіндердің түрлері, оларды байлау технологиясы және қолданылуы
3. Арқандармен жұмыс істеу кезіндегі еңбек қауіпсіздігі талаптары
