Кіру

Жұмыс орнындағы оқыту тәлімгері

Кәсіптің сипаттамасы
2379-9
Жұмыс орнындағы оқыту тәлімгері
Кәсіптік стандарт
Кәсіптік стандарттың паспорты
Басқа кәсіптермен байланыс
Кәсіптер картасы
Тану ережелері
Кәсіптер тізілімі
Сипаттама
Негізгі мақсат
Жоғары оқу орындарының студенттеріне, жаңа қызметкерлерге және біліктілігін арттыратын қызметкерлерге өндірістік жағдайда оқыту және тәжірибе беру
Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар
  • оқыту нәтижелері мен қызметкерлердің немесе студенттердің құзыреттерінің дамуына жоғары деңгейдегі жеке жауапкершілік
  • оқыту мен өндіріске байланысты стандартты емес және белгісіз жағдайларда шешім қабылдауға дайын болу
  • оқу процесін ұйымдастырудағы дербестік, жоспар құра білу, бағдарламаларды нақты жағдайларға бейімдеу
  • жоғары қарым-қатынас дағдылары, күрделі нәрселерді қарапайым сөздермен түсіндіре білу, оқушылардың әртүрлі санаттарына түсінікті болу
  • оқушыны құрметтеу, оның жеке ерекшеліктерін, мәдени айырмашылықтарын ескеру
  • процесті басқарудағы икемділік, өзгерістерге жылдам жауап беру
  • жаңашылдыққа ашық болу, жаңа технологиялар мен әдістерді меңгеруге дайындық
  • өзін-өзі дамыту, өзінің біліктілігі мен педагогикалық құзыреттілігін арттыруға ұмтылу
  • білім алушының жетістіктерін бағалаудағы кәсіби этика, объективтілік, адалдық
  • әлеуметтік жауапкершілік, білікті кадрларды даярлаудағы өз рөлінің маңыздылығын түсіну
Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
  • Жұмыс орнында оқытуды жүргізетін кәсіп, біліктілік бойынша кемінде 2 жыл тәжірибе. Жұмыс орнында оқыту жүргізу бойынша кемінде 1 жыл тәжірибе.
Басқа кәсіптермен байланыс
4 СБШ-нің деңгейі
Жұмыс орнындағы оқыту тәлімгері
Толығырақ
5 СБШ-нің деңгейі
Жұмыс орнындағы оқыту тәлімгері
Толығырақ
Деңгей 6
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Машықтар
1. Жұмыс жағдайларымен бастапқы таныстыруды жүргізу (жұмыс орны, күн тәртібі және т.б.)
2. Техника қауіпсіздігі, еңбекті қорғау және жұмыс орнындағы мінез-құлық бойынша кіріспе және бастапқы нұсқаулық өткізу
3. Қызметкердің ақпаратты түсінуін және меңгеруін бақылау, бағалау және кері байланыс беру
Білімдер
1. Еңбекті қорғау, техника қауіпсіздігі және өндірістік нұсқаулық талаптары, оның ішінде кіріспе және бастапқы нұсқаулық өткізу тәртібі
2. Жұмыс орнын ұйымдастыру және еңбек жағдайларының ережелері, жабдық пен құралдарды пайдалану, жұмыс режимдері, аумақтағы мінез-құлық нормалары
3. Жаңа қызметкерлерге тән тәуекелдер мен жиі кездесетін қателіктер, оларды болдырмау шаралары және жұмысты қауіпсіз орындау тәсілдері

Машықтар
1. Орындайтын тапсырма туралы ақпаратты құрылымдау және оны нақты, түсінікті, бірмәнді тұжырымдармен жеткізу
2. Қызметкердің нақты әрекеттерін, мінез-құлық белгілерін және орын алған жағдайларды кейін талдау, кері байланыс және кеңес беру мақсатында жүйелі түрде жазып отыру
3. Қызметкердің әрекеттерін сенім атмосферасында түзету, конструктивті қолдау көрсету және туындаған жағдайларда бірлесіп шешім іздеуге жәрдемдесу

Білімдер
1. Өндірістік тапсырмаларды орындау талаптары мен стандарттары, жұмыс алгоритмдері, дұрыстық критерийлері, рұқсат етілетін ауытқулар, жиі кездесетін қателіктер
2. Коммуникация тәсілдері және кері байланыс әдістері, ақпаратты құрылымдау жолдары, нақты түсіндіру қағидалары, бақылауларды тіркеу және оларды қызметкерге дұрыс көрсету әдістері
3. Әрекеттерді түзетудің қолдаушы әдістері, бірлесіп шешім іздеу техникалары және қақтығыстардың алдын алу тәсілдері

Машықтар
1. Жүйелі түрде қызметкердің бейімделу кезеңінің барысы мен нәтижелері туралы объективті деректерді жинау және талдау, оның ішінде мінез-құлық фактілері, тапсырмаларды меңгеру динамикасы және жұмыстың орындалу сапасы
2. Қызметкердің лауазымдық функцияларды өздігінен орындауға дайындығын, өндірістік тапсырмаларды меңгеру деңгейін және белгіленген талаптарға сәйкестігін бағалау
3. Қызметкердің одан әрі дамуына қатысты нақты, шынайы және мақсатты ұсыныстар тұжырымдау, оның ішінде басым бағыттарды, қажетті қадамдарды және тиімді оқыту әдістерін анықтау

Білімдер
1. Лауазымға қойылатын талаптар, функционалдық міндеттерді меңгеру көрсеткіштері, сапа және қауіпсіздік нормалары, жұмыс ортасына сәтті бейімделудің белгілері
2. Қызмет нәтижелерін талдау және интерпретациялау әдістері, фактілерді жинау тәсілдері, бақылау, бағалау, өзін-өзі есеп беру құралдары, қызметкердің әлсіз және күшті тұстарын анықтау әдістері
3. Кәсіби даму жоспарлау қағидаттары, ұсыныстарды тұжырымдау тәсілдері, оқыту іс-шараларының түрлері, жеке даму траекториясын құру тәртібі

Машықтар
1. Қызметкердің нақты білім деңгейін, еңбек дағдыларын және мінез-құлық көріністерін кешенді диагностикалау (бақылау, сұхбат, пробный тапсырмалар, жұмыс нәтижелерін талдау арқылы)
2. Қызметкердің дайындық деңгейін лауазымдық нұсқаулық талаптарымен, өндірістік стандарттармен және тапсырмаларды орындау сапасының критерийлерімен салыстыру
3. Білім, дағды, тәжірибе немесе мотивация жетіспеушілігін анықтау, олардың жұмысты орындауға әсерін ажырату
4. Жұмыс функциясының талаптарына және қызметкердің дайындығына сәйкес нақты, өлшенетін және қол жеткізілетін оқыту мақсаттарын тұжырымдау
5. Тиімді оқыту әдістері мен форматтарын таңдау, тақырыптар мен тапсырмаларды кезең-кезеңімен құрылымдау, орындалу ретін, мерзімдерін және бақылау нүктелерін белгілеу
Білімдер
1. Кәсіпке, лауазымға қойылатын біліктілік талаптары
2. Жұмыс орнында және лауазымда талап етілетін құзыреттер
3. Құзыреттерді бағалау әдістері мен критерийлері
4. Жұмыс орнында оқытудың әдістері мен түрлері
5. Оқыту мақсаттары мен жоспарларын құру әдістері
6. Кәсіпорынның негізгі құзыреттер модельдері
Машықтар
1. Оқытылатын адамның қажетті құзыреттерін қалыптастыруға ең қолайлы негізгі операцияларды және типтік жұмыс жағдайларын анықтау
2. Өндірістік, аналитикалық немесе эксперттік тапсырманың күрделілік деңгейін жұмыскердің дайындығына сәйкес белгілеу
3. Оқыту процесін кезеңдер бойынша жобалау
4. Демонстрациядан бастап өздігінен орындауға дейінгі кезеңдері және орындалу шарттары көрсетілген оқу-өндірістік, өндірістік, немесе аналитикалық, немесе эксперттік тапсырмаларды құрастыру
5. Құзыреттілікті біртіндеп арттыруға арналған күрделілендірілген тапсырмалар әзірлеу
6. Жұмыс орнында оқыту барысында әлеуметтік осал топтағы немесе ерекше қажеттіліктері бар жұмыскерлерге қолдау көрсету
7. Нақты өндірістік жағдайларға негізделген кейстер әзірлеу
8. Қысқа нұсқаулықтар мен чек-листтерді пайдалана отырып, оқытылатын адамның дербес жұмысын ұйымдастыру
Білімдер
1. Өндірістік процестер мен технологиялар
2. Өндірістік тапсырмалар түрлері (кіріспе, жаттықтыру, тәуекелсіз; тәлімгер бақылауымен орындалатын; автономды)
3. Аналитикалық, эксперттік тапсырмалардың түрлері
4. Жұмыс орнында оқыту әдістері (көрсету, инструктаж, жаттықтыру, қателерді талдау)
5. Тапсырмаларды қою қағидаттары: қарапайымнан күрделіге, бақылаудан өздігінен орындауға
6. Тапсырма формалары: жеке және топтық; оқу (жаттықтыру) және өндірістік (нақты)
7. Әртүрлі қабылдау түрлеріне бейімдеу қағидаттары

Машықтар
1. Жұмыскерге тапсырманың мақсаты мен мазмұнын, орындау ережелерін, мінез-құлық нормаларын және қауіпсіздік талаптарын нақты түсіндіру
2. Тапсырманы құрылымды түрде тұжырымдау: не орындау керек, қандай мерзімде, қандай шарттарда, қандай ресурстармен және нәтижені қандай критерийлер бойынша бағалау
3. Белсенді тыңдау қолдану және жұмыскердің тапсырманы қалай түсінгенін тексеру
4. Тапсырмалардың күрделілігін кезең-кезеңімен арттыру, көлемін, жылдамдығын, жағдайларын қиындату немесе жаңа элементтер енгізу
5. Бақылау деңгейін біртіндеп төмендетіп, жұмыскердің дербестігін арттыру
6. Тапсырмаларды біріктіріп, жұмыскерді өзара байланысты процестерге, командалық жұмысқа, параллель операцияларға қосу
7. Ақпарат көлемін реттеу, шамадан тыс жүктеме болдырмай, материалды құрылымдау
8. Нақты жұмыс тапсырмаларын орындауды оқытумен интеграциялау
9. Қойылған мақсаттардың түсінікті, қолжетімді және өлшенетін болуын қамтамасыз ету
Білімдер
1. Технологиялық процестің операциялар реттілігі, жабдық, жұмыс режимдері
2. Өндірісте қолданылатын цифрландыру технологиялары, сандық бағдарламалы басқару, жасанды интеллект
3. Аналитикалық және эксперттік тапсырмаларды шешу әдістері
4. Ғылыми-техникалық сараптама жүргізу тәртібі
5. Экологиялық тәсілдер
6. Тәлімгерлік әдістер: көрсету, түсіндіру, бірлескен орындау, өздігінен жаттығу, қателерді талдау
7. Кезеңдік тәсіл: қарапайымнан күрделіге, бақылаудан дербес орындауға
8. Типті қателер мен тәуекелдер
9. Күрделендіру тәсілдері: көлемді арттыру, уақытты қысқарту, жағдайды қиындату, көпміндеттілік, талдау және шешім қабылдау элементтерін қосу
Машықтар
1. Жасырын қиындықтар мен сенімсіздіктерді анықтау
2. Түсінікті, қолданбалы ұсыныстар беру
3. Ережелерді, стандарттарды, қауіпсіздік талаптарын, сапа критерийлерін нақты түсіндіру
4. Практикалық мысалдар, аналогиялар келтіру
5. Дұрыс орындау тәсілін көрсету
6. Қайта орындауды ұйымдастыру
7. Кері байланыстың «контекст – бақылау – салдар – ұсыныс» моделін қолдану

Білімдер
1. Кеңес беру әдістемесі, белсенді тыңдау, нақтылау сұрақтары
2. Визуализация тәсілдері, схемалар мен көрнекіліктер
3. Қателерді талдау әдістері
4. Құзыреттілікті дамытуға арналған күрделендіру принциптері

Машықтар
1. Тапсырма нәтижесін жұмыскермен келісілген критерийлер бойынша бағалау
2. Дамытушы кері байланыс беру, жетістіктерді атап өту, қателерді конструктивті түзету
3. Жұмыскерді ынталандыру, оның прогресін көрсету
4. Оқыту жоспарын прогресске қарай түзету, тапсырмаларды жеңілдету немесе күрделендіру
Білімдер
1. Өндірістегі сапа стандарттары мен нормативтері
2. Операциялар мен әдістердің дұрыс реттілігі
3. Бағалау әңгімесін жүргізу тәртібі
4. Бағалау кезеңдері: бақылау, жазып алу, талдау, кері байланыс

Машықтар
1. Қол жеткізілген нәтижелерді оқыту мақсаттары және жоспары бойынша салыстыру
2. Құзыреттердің даму динамикасын, дағдылардың, білімнің және дербестіктің өсуін бағалау
3. Жұмыскер жиі қателесетін немесе қиындық көретін тақырыптарды, тапсырмаларды, кезеңдерді анықтау
4. Қиындықтардың себептерін талдау: жеткіліксіз көрнекілік, материалдың күрделілігі, уақыттың жетіспеуі, әдістеменің сәйкес келмеуі және т.б.
5. Бағдарламаны жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеу: материал берілу ретін өзгерту, тапсырмаларды күрделендіру немесе жеңілдету
6. Әдістемені жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізу: практиканы арттыру бақылау нүктелерін қосу, қателерді талдауды жүйелі түрде жүргізу
7. Әртүрлі деңгейдегі жұмыскерлерге бейімдеу шараларын ұсыну, материалды қолжетімді форматқа бейімдеу
Білімдер
1. Кәсіп, санат, біліктілік деңгейі бойынша талап етілетін құзыреттер, біліктілік талаптары
2. Бастапқы және соңғы деңгейді салыстыру әдістері, олқылықтарды анықтау тәсілдері, нәтижелердің сандық және сапалық талдауы
3. Білімдегі, дағдылардағы, мотивациядағы типтік қателер, сондай-ақ ұйымдастырушылық себептер
4. Саладағы үздік тәлімгерлік тәжірибелер, әріптестердің кейстері және салалық ұсынымдар
Машықтар
1. Жұмыскер нәтижелерін оқу бағдарламасының талаптарымен, стандарттарымен және нормаларымен салыстыру салыстыру
2. Күшті жақтарын, меңгерілген дағдыларды, табысты орындалған тапсырмаларды, өнімділікті жақсартуды анықтау
3. Дамыту аймақтарын белгілеу
4. Мінез-құлықтық құзыреттілігін, жауапкершілікті, бастамашылдықты, командалық өзара әрекеттестікті бағалау
5. Қызметкердің неліктен нәтижеге қол жеткізгенін (жеке қасиеттерінің, қолдауының, табандылығының арқасында) немесе оған қол жеткізбегенін (білімдегі олқылықтар, ынтаның болмауы, сыртқы жағдайлар) түсіну қабілеті
6. Мақсаттарын, мазмұнын, нәтижелері мен ұсынымдарын көрсете отырып, оқу туралы толық есеп дайындау
7. Мінездеме немесе пікірде кәсіби қасиеттерді, жетістіктерді, құзырет деңгейін сипаттау
8. Әрі қарай даму, қандай курстардан өту керек, кейін қандай тапсырмалар беру керек бойынша нақты ұсыныстар тұжырымдау
9. Мінездемелер және пікірлер үшін кәсіпорынның стандартталған формаларын қолдану
Білімдер
1. Өндірістегі сапа стандарттары мен нормативтер
2. Жұмысты орындаудың дұрыс операциялар реттілігі, әдістері мен техникалары
3. Бағалау әңгімесін өткізу тәртібі
4. Бағалау кезеңдері: бақылау, тіркеу, талдау, кері байланыс
5. Бақылау әдістері: тесттер, сұхбат, практикалық тапсырмалар, бақылау, өзін-өзі бағалау
6. Салыстыру әдістері: құзыреттердің бастапқы деңгейі мен қол жеткізілген нәтижені салыстыру жолдары
7. Қателерді талдау әдістері: ауытқуларды жіктеу және ұсынымдарды конструктивті ету тәсілдері
8. Мінездеме мен пікірдің құрылымы: күшті жақтар, оқыту нәтижелері, ұсынымдар
9. Одан әрі дамыту бағдарламалары: ішкі курстар, келесі деңгейдегі тәлімгерлік, біліктілікті арттыру
10. Ұйымдастырушылық мүмкіндіктер: күрделірек учаскелерге ауыстыру, функцияларды кеңейту, мансаптық өсу
Машықтар
1. Не қайталау керек, қандай жаттығулар орындау қажет екенін түсіндіре отырып ұсыныстар беру
2. Емтихан құрылымы мен кезеңдерін түсіндіру
3. Сапа талаптары мен қауіпсіздік ережелерін нақты түсіндіру
4. Сұрақтарға жауап беру, белгісіздік пен қобалжуды азайту
5. Емтихан жағдайларын модельдеу
Білімдер
1. Кәсіпке, разрядқа, біліктілік деңгейіне қойылатын талаптар
2. Бағалау критерийлері, уақыт нормалары, сапа талаптары, жіберілетін қателер саны
3. Емтихан тапсыруға рұсат беру қағидалары
4. Типті қателер
5. Пайдалы материалдар: оқу құралдары, онлайн-курстар, ішкі база

Машықтар
1. Жоғары оқу орнының оқу жоспарына сәйкес оқу іс-шарасының мақсаттарын, студент қорытындысында қандай құзыреттерді дамытуы тиіс екенін талдау
2. Мазмұнын мен міндеттерін айқындау, мақсаттарға сәйкес келетін өндірістік учаскелерді, тақырыптарды және қызмет түрлерін таңдау
3. Студент үшін кәсіпорындағы оқу іс-шарасының жоспарын әзірлеу
4. Кәсіпорынның тарихы, құндылықтары, дәстүрлері мен ережелері туралы құрылымдалған әрі түсінікті мәлімет беру, студентті өнімдер мен қызметтермен, өндірістік процестің ерекшеліктерімен, жұмыс орнының құрылымымен және күнделікті регламентпен таныстыру
5. Студентке нақты және қолжетімді нұсқаулықтар беру, тапсырмаларды орындау тәсілдерін көрсету, жұмыс барысында оны сүйемелдеу, уақтылы түсіндірулер, консультациялар және түзетуші қолдау көрсету
6. Тапсырмаларды қарапайым бақылаудан бастап операцияларды өз бетінше орындауға дейін кезең-кезеңімен меңгеруді ұйымдастыру
7. Жоспардың орындалуын бақылау, ілгерілеуді қадағалау, қажет болған жағдайда тапсырмаларды түзету
8. Жұмыс орнында оқыту барысында әлеуметтік тұрғыдан осал және ерекше қажеттіліктері бар студенттерге қолдау көрсету
Білімдер
1. Жоғары оқу орнының оқу жоспары, сағаттар көлемі, тақырыптық бөлімдер, есептілікке қойылатын талаптар
2. Оқу мақсаттары, студент қалыптастыруы тиіс құзыреттер: білім, білік, жауапкершілік, дербестік
3. Күтілетін нәтиже: практика бойынша есеп, курстық немесе дипломдық жұмыс, жобаны қорғау, нақты операцияларды меңгеру
4. Практика мен тағылымдамалар бағдарламалары, күнделік нысандары, өткізу тәртібі, тапсырмалардың мазмұны
5. Жұмыс орнындағы оқыту әдістері: нұсқама беру, көрсету, жаттықтыру, тәлімгерлік, бірлесіп орындау
Машықтар
1. Оқу нәтижелерін талдау, мақсаттар мен нақты жетістіктерді салыстыру
2. Студентке мінездеме немесе пікір дайындау, меңгерген құзыреттерді, күшті жақтарын және ұсыныстарды сипаттау
3. Бағдарламаны, мазмұнды, әдістерді жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеу
4. Қорытынды құжаттарды, тәжірибе туралы есепті, жеке жоспарларды, күнделікті толтыру
Білімдер
1. Тәжірибе мақсаттары мен күтілетін нәтижелері
2. Жоспардың орындалуын талдау әдістері
3. Жоспардан ауытқу себептері
4. Студенттің күшті жақтарын анықтау, бастамашылдығын, дербестігін, табыстарын бағалау әдістері
5. Дамуы қажет бағыттарды анықтау, қосымша дайындықты талап ететін қателерді талдау
Машықтар
1. Кәсіпорынның оқу іс-шаралары шеңберінде студенттер тиімді орындай алатын құзыреттерге, дағдыларға, зерттеулерге және технологиялық міндеттерге деген қажеттіліктерін айқындау.
2. Өндірістік проблемаларды оқу-өндірістік тапсырмалар түрінде тұжырымдау (мысалы, дипломдық жұмыс тақырыбын нақты бір міндетті шешу ретінде анықтау).
3. Жоғары оқу орнының оқу жоспарларын, практиканың мақсаттарын, курстық және дипломдық жұмыстарға қойылатын талаптарды, күтілетін нәтижелерді зерделеу.
4. Практика, курстық немесе дипломдық жұмыс басталар сәтте студенттерде болуы тиіс білім мен дағдылар деңгейін түсіну.
5. Оқу мақсаттары мен кәсіпорынның қажеттіліктері арасындағы мүдделердің сәйкестігін анықтау.
Білімдер
1. Кәсіпорынның стратегиялық және өндірістік басымдықтары, кәсіпорынға қажет жұмыс бағыттары, жобалар немесе зерттеулер.
2. Студенттердің күшімен шешуге болатын мәселелер.
3. Болашақ қызметкерге қойылатын құзыреттерге қойылатын талаптар.
4. Жоғары оқу орнының оқу жоспарлары мен бағдарламалары, практикалардың, курстық және дипломдық жұмыстардың мақсаттары, есептілікке қойылатын талаптар.