Машықтар
5-разряд (4-разрядқа қосымша машықтар):
1. Мұнай, газ және мұнай-химия өнімдері үшін стандартты химиялық талдау әдістерін қолдану.
2. Сүзу, тазарту (мөлдірлеу, тұндыру) және басқа да алдын-ала операцияларды қолдана отырып, күрделі талдауларға сынама дайындау.
3. Тығыздық, тұтқырлық, күкірт, хош иісті көмірсутектер, шайырлы заттар және басқа сипаттамалар сияқты параметрлерге талдау жүргізу.
4. Титриметрия, спектрофотометрия, хроматография сияқты стандартты химиялық талдау әдістерін қолдана отырып сынақтар жүргізу.
5. Талдау нәтижелерін түсіндіру, нормативтік мәндерден ауытқуларды анықтау және ауытқулардың себептерін талдау.
6. Құжаттамаға қойылатын талаптарды сақтай отырып, талдау нәтижелері туралы есептерді ресімдеу.
6-разряд (5-разрядқа қосымша машықтар):
1. Химиялық талдаудың күрделі әдістерін, оның ішінде газ және сұйық хроматографияны, спектрометрияны, электродтық әдістерді қолдану.
2. Зертханалық жабдықты, соның ішінде газ және сұйық хроматографтарды, спектрофотометрлерді және басқа аналитикалық құралдарды калибрлеу және реттеу.
3. Зертханааралық сынақтар жүргізу және алынған нәтижелерді басқа зертханалардың нәтижелерімен салыстыруды қамтамасыз ету.
4. Мұнай-химия өнімдеріндегі улы және зиянды заттардың құрамына талдауды қоса алғанда, төрелік және кешенді химиялық талдаулар жүргізу.
5. Алынған нәтижелер негізінде мұнай-химия өнімдерінің сапасын жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеу.
6. Сапа және қауіпсіздік стандарттарының талаптарын, сондай-ақ экологиялық және өндірістік нормалардың талаптарын ескере отырып, есептерді ресімдеу және ұсыну.
Білімдер
5-разряд үшін:
1. Химиялық талдаудың стандартты әдістері (титриметрия, гравиметрия, спектрофотометрия, хроматография).
2. Аналитикалық аспаптардың жұмыс істеу принциптері (спектрофотометрлер, хроматографтар, титраторлар, аналитикалық таразылар).
3. МЕМСТ, ISO, ASTM, API және мұнайдың, газдың және мұнай-химия өнімдерінің құрамы мен сипаттамаларын реттейтін басқа да стандарттар.
4. Мұнайдың және мұнай-химия өнімдерінің сапасына әсер ететін параметрлер (тығыздық, тұтқырлық, күкірт мөлшері және басқалар).
5. Сынамаларды дұрыс алу және оларды талдау үшін дайындау әдістері (сүзу, тазарту (мөлдірлеу)).
6. Сынамаларды сақтау және тасымалдау ережелері.
7. Деректердің дәлдігі мен дұрыстығын қамтамасыз ету әдістері (аспаптарды калибрлеу, нәтижелерді валидациялау).
8. Хаттамалар мен есептерді ресімдеу принциптері.
9. Талдау нәтижелерін түсіндіру, ауытқуларды анықтау және себептерін талдау.
10. Химиялық заттармен және реактивтермен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік стандарттары.
11. Экологиялық стандарттар және қалдықтарды жою әдістері.
6-разряд үшін:
1. Күрделі аналитикалық әдістер (газ және сұйық хроматография, спектрометрия, рентген-флуоресцентті талдау, электрод әдістері).
2. Мұнай мен газды өңдеу процестері (крекинг, дистилляция, гидротазарту және басқа операциялар).
3. Өнімнің құрамы мен сапасына әсер ететін мұнай мен газды өңдеудің технологиялық схемаларын түсіну.
4. Күрделі деректерді талдау әдістері (көп компонентті талдау, деректерді статистикалық өңдеу).
5. Зертханалық жабдықтарды (хроматографтар, спектрофотометрлер және басқа да аспаптар) калибрлеу, ретке келтіру және оларға қызмет көрсету.
6. Зертханалық жағдайда сапаны басқару принциптері.
7. Сапаны бақылау және ішкі аудит жүргізу рәсімдерін әзірлеу және енгізу.
8. Нақты (ерекше) қажеттіліктер үшін химиялық талдаудың жаңа әдістерін әзірлеу және енгізу.
9. Мұнай-химия өнімдерінің жаңа түрлерін талдау үшін қолданыстағы әдістерді бейімдеу.
10. Зертханалық зерттеулердегі экологиялық қауіпсіздік.
11. Химиялық заттармен және қалдықтармен жұмыс істеу кезінде еңбекті қорғау және қоршаған ортаны қорғау қағидалары.
Машықтар
5-разряд үшін:
1. Мұнай өнімдері мен басқа да сұйық заттарды айдауды жүргізу.
2. Ерітінділерді дайындау және талдау үшін сынамалар дайындау.
3. Аналитикалық таразыларды қолдана отырып, талданатын материалдардағы ылғалдың пайыздық мөлшерін анықтау.
4. Талданатын материалдардағы заттың пайыздық мөлшерін әртүрлі әдістермен анықтау.
5. Мұнай мен мұнай өнімдеріндегі күкірт пен хлоридті тұздардың мөлшерін анықтау.
6. Зертханалық жабдықты ретке келтіру.
7. Зертханалық қондырғының жұмысын бақылау және оның көрсеткіштерін жазу.
8. Стандартты сынау әдістеріне сәйкес ерітінділердің, реактивтердің, мұнай мен мұнай өнімдерінің, дайын өнімнің, қосалқы материалдардың, қалдықтардың құрамын сынау және өлшеу.
9. Ерітінділердің титрлерін анықтау және тексеру.
10. Сынақтар мен өлшеулердің нәтижелерін ресімдеу және есептеу.
11. Зертханалық қондырғыларды қолда бар схемалар бойынша жинау (құрастыру).
12. Аса күрделі сынақтар / өлшеулер жүргізу.
13. Атомдық-абсорбциялық әдіспен сынақтар / өлшеулер жүргізу.
14. Күрделі төрелік сынақтар / өлшеулер жүргізу.
15. Стандартты емес талдау/сынақ/өлшеу нәтижелерін метрологиялық бағалау.
16. Тестілеуге ұсынылған әдістерді тесттен өткізу.
17. Құрғақ технологиялық және сұйытылған газға аса күрделі зертханалық сынақтар жүргізу.
6-разряд үшін (5-разряд машықтарына қосымша):
1. Жалпы және аналитикалық химия негіздері.
2. Қолданылатын реактивтердің мақсаты мен қасиеттері.
3. Зертханалық қондырғыларды құрастыру ережелері.
4. Титрленген ерітінділерді дайындау әдістері.
5. Бақылау-өлшеу аспаптарын және әртүрлі үлгідегі таразыларды пайдалану ережесі.
6. Сынақтарды/өлшемдерді орындау әдістеріне арналған техникалық шарттар және мемлекеттік / мемлекетаралық стандарттар; орындалған жұмыстарға техникалық құжаттаманы жүргізу қағидалары.
7. Аккредиттелген сынақ зертханаларына қойылатын талаптар.
8. Күрделі сынақтар/өлшеулер жүргізу әдістемесі.
9. Зертханалық жабдыққа, аппаратураға және бақылау-өлшеу аспаптарына қызмет көрсету қағидалары.
10. Еңбекті және қоршаған ортаны қорғау туралы нормативтік актілердің талаптары, жұмыстарды қауіпсіз орындау нормаларын, әдістері мен тәсілдерін сақтау.
11. Титрлерді анықтау (орнату) және тексеру тәсілдері, қолданылатын реактивтердің, реагенттердің қасиеттері және оларға қойылатын талаптар.
12. Төрелік талдаулар мен сынақтар жүргізу.
13. 1-дәлдік сыныбындағы арнайы электронды таразыда өлшеу.
14. Автоматты титраторларда титриметриялық талдау жүргізу.
15. Хроматографтардың, титраторлардың, спектрофотометрлердің және өзге де аспаптардың ақауларын диагностикалау.
16. Аттестатталған қоспаларды дайындау.
17. Талдау жүргізудің жаңа аспаптары мен әдістерін игеру және енгізу.
18. Нормативтік құжаттамаға сәйкес тауарлық өнімге талдау жүргізу.
19. Аспаптарды калибрлеуді жүргізу.
20. Заманауи есептеу техникасы құралдарын қолданып, химиялық талдау нәтижелерін өңдеу.
Білімдер
5-разряд үшін:
1. Жалпы және аналитикалық химия негіздері.
2. Қолданылатын реактивтердің мақсаты мен қасиеттері.
3. Зертханалық қондырғыларды құрастыру ережелері.
4. Титрленген ерітінділерді дайындау әдістері.
5. Бақылау-өлшеу аспаптарын және әртүрлі үлгідегі таразыларды пайдалану ережесі.
6. Сынақтарды/өлшеулерді орындау әдістеріне арналған техникалық шарттар және мемлекеттік / мемлекетаралық стандарттар; орындалған жұмыстарға техникалық құжаттаманы жүргізу қағидалары.
7. Аккредиттелген сынақ зертханаларына қойылатын талаптар.
8. Сынақтар/өлшеулер жүргізу әдістемесі, жалпы және аналитикалық химия негіздері.
9. Зертханалық жабдыққа, аппаратураға және бақылау-өлшеу аспаптарына қызмет көрсету ережелері.
10. Еңбекті және қоршаған ортаны қорғау туралы нормативтік актілердің талаптары, жұмыстарды қауіпсіз орындау нормаларын, әдістері мен тәсілдерін сақтау.
11. Титрлерді анықтау (орнату) және тексеру әдістері, оларға қолданылатын реактивтер мен реагенттердің қасиеттері.
12. Қызмет көрсетілетін учаске бойынша сынақтарды/өлшемдерді орындау әдістеріне және тауарлық өнімдерге арналған мемлекеттік/мемлекетаралық стандарттар.
13. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.
6-разряд үшін (5-разрядты білімге қосымша):
1. Күрделілігі орташа сынауларды / өлшеулерді жүргізу әдістемесі және қолданылатын реагенттердің қасиеттері.
2. Қолданылатын аспаптар мен аппараттардың жұмыс істеу принципі, оларды пайдалану тәртібі.
3. Жүргізілген талдаулар нәтижелерін математикалық өңдеу тәртібі; талдау жүргізу әдістемесін әзірлеу негіздері және таңдау принципі.
4. Қолданылатын аспаптар мен аппаратураларды калибрлеу әдістері.
5. Ақпаратты автоматты өңдеу әдістері.
6. Орындалатын жұмыс көлеміндегі жалпы химия, физика негіздері.
7. Топырақ сынамаларын алу ережелері мен тәсілдері.
8. Сарқынды және жер асты суларының сынамаларын алу ережелері мен тәсілдері.
9. Зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсету ережелері.
10. Шекті рұқсат етілген концентрациялардың (ШРК) түрлері.
