Кіру

Асылдандыру ісі жөніндегі техник

Кәсіптің сипаттамасы
3142-0-014
Асылдандыру ісі жөніндегі техник
Кәсіптік стандарт
Кәсіптік стандарттың паспорты
Басқа кәсіптермен байланыс
Кәсіптер картасы
Тану ережелері
Кәсіптер тізілімі
Сипаттама
Негізгі мақсат
Асыл тұқымды мал шаруашылығында қызметін жүзеге асыратын ұйымдарда ауыл шаруашылығы жануарларымен және құстарымен селекциялық-асылдандыру жұмыстарын жүргізу.
Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар
  • Жауапкершілік
  • Ұқыптылық
  • Күйзеліске тұрақтылық
  • Шыдамдылық
  • Командада жұмыс істей білу
  • Дәлдік
  • Сыпайылық
  • Мейірімділік
  • Төзімділік пен еңбексүйгіштік
Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
  • Асылдандыру ісі жөніндегі І санатты техник: (зоотехния) мамандығы бойынша техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) білім және асылдандыру ісі жөніндегі ІІ санатты техник лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес; Асылдандыру ісі жөніндегі ІІ санатты техник: (зоотехния) мамандығы бойынша техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) білім және асылдандыру ісі жөніндегі санаты жоқ техник лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес; Асылдандыру ісі жөніндегі санаты жоқ техник: (зоотехния) мамандығы бойынша техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) білім, жұмыс өтіліне талап қойылмайды.
Басқа кәсіптермен байланыс
6 СБШ-нің деңгейі ( подуровень)
Инженер-зерттеуші
Толығырақ
4 СБШ-нің деңгейі
Мал шаруашылығындағы техник-ұрықтандырушы
Толығырақ
5 СБШ-нің деңгейі
Ветеринариялық фельдшер-зертханашы
Толығырақ
7 СБШ-нің деңгейі
Қолдан ұрықтандыру пунктінің меңгерушісі
Толығырақ
3 СБШ-нің деңгейі
Мал шаруашылығындағы білікті жұмысшы
Толығырақ
3 СБШ-нің деңгейі
Малдар мен құстарды жасанды ұрықтандыру жөніндегі операторы
Толығырақ
Деңгей 5
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат) , 08410100 Ветеринария , 08410100 Ветеринария , 5AB08410101 Ветеринария қолданбалы бакалавры

Машықтар
1. Қолданыстағы нұсқаулыққа сәйкес асыл тұқымды малдарды және олардың нөмірлері мен лақап аты бойынша материалдарды сәйкестендіру.
2. Асыл тұқымды малдың өнімділігі мен өсімін молайту көрсеткіштерін анықтау үшін жабдықты пайдалану.
3. Жануарлармен жұмыс істеу кезінде еңбекті қорғау қағидаларын сақтаумен және нұсқаулықтарға сәйкес жануарлардың өнімділік көрсеткіштерін өлшеуді жүзеге асыру.
4. Жануарлармен жұмыс істеу кезінде еңбекті қорғау қағидаларын сақтау.
5. Тұқымдарды, типтерді, желілерді шығару, жетілдіру және пайдалану тиімділігін арттыру үшін жануарларды таза тұқымды өсіруді, будандастыруды және гбридтеуді түзету.
6. Жануарларды аспаптық өлшеу техникасын меңгеру.
Білімдер
1. Жануарлардың тұқымдарын, типтерін, желілерін шығару, жетілдіру және сақтау үшін таза тұқымды өсіруді, будандастыру және гибридтеу әдістерін пайдалану әдістері.
2. Малдарды белгілер кешені бойынша іріктеу және бағалау әдістері: шығу тегі бойынша (шежіре), конституция және экстерьері бойынша, өнімділігі бойынша, технологиялық белгілері бойынша, ұрпақтарының сапасы бойынша, тұқымдық және аналық препараттылығы бойынша.
3. Белгілер кешені бойынша табынды өз төлінен өсіру үшін асыл тұқымды малды іріктеуді жоспарлау әдістері: шығу тегі бойынша (шежіре), конституция және экстерьері бойынша, өнімділігі бойынша, технологиялық белгілері бойынша, ұрпақтарының сапасы бойынша, тұқымдық және аналық препараттылығы бойынша.
4. Мал өнімділігі мен өсімін молайтудың жоспарланған көрсеткіштеріне қол жеткізуді есепке ала отырып, табынның саны мен құрылымын өзгерту бойынша есептеулерді орындау әдістері.
5. Мал өнімділігі мен өсімін молайтудың жоспарланған көрсеткіштеріне қол жеткізуді ескере отырып, табынның саны мен құрылымының өзгеруін бақылау қағидалары.
6. Мал шаруашылығы саласындағы отандық және шетелдік кәсіпорындардың ғылым жетістіктері мен озық жұмыс тәжірибесі.
7. Жануарларды өсіру әдістері.
8. Ауыл шаруашылығы жануарларының биологиясы, генетика, зоогигиена.
9. Мал шаруашылығы өнімдерін өндірудің заманауи технологиялары; асылдандыру ісі.
10. Жануарларды өсіру әдістері: таза тұқымды (туыстық, желілер мен тұқымдастар бойынша), будандастыру (ұдайы өндіру, жұту, өнеркәсіптік, кіріспе), түраралық гибридтеу.
Машықтар
1. Бастапқы зоотехникалық және асылдандыру есебін жүргізу бойынша қызметкерлердің жұмысын ұйымдастыру.
2. Жануарлар мен материалдарды таңбалау және сәйкестендіру жұмыстарын ұйымдастыру.
3. Асыл тұқымды мал шаруашылығы бойынша ақпараттық қамтамасыз ету жүйесінде генетикалық сараптама нәтижелерін тіркеу.
4. Асыл тұқымды жұмыс бойынша құжаттаманы қатаң түрде бекітілген нысандарға сәйкес жүргізу.
5. Еңбек қауіпсіздігі және қорғау қағидаларының және нормаларының сақталуын қамтымасыз ету.
Білімдер
1. Селекциялық-асылдандыру жұмысында асыл тұқымды малдар мен материалдарды таңбалау және сәйкестендіру мәні.
2. Асыл тұқымды малдарды таңбалау қағидалары және техникасы.
3. Әртүрлі малдардың өнімділік, өсімін молайту және асыл тұқымдық қасиеттерін есепке алу әдістері.
4. Зоотехникалық және асыл тұқымды есепке алу құжаттамасын жүргізу тәртібі.
5. Зоотехникалық және асыл тұқымды есеп жүргізудің қолданыстағы нысандары.
6. Жануарларды бонитирлеу бойынша нұсқаулықтар.
7. Мал шаруашылығы өнімдерін өндірудің заманауи технологиялары; асылдандыру ісі.
8. Асыл тұқымды малдардың өмір сүру оқиғаларын тіркеу тәртібі.
9. Жануарлардың селекциялық белгілері.

Машықтар
1. Жыл сайынғы асыл тұқымды малды боинитирлеу процесінде экстерьерьері мен конституциясы бойынша әртүрлі түрдегі, тұқымды, типтегі, желілердегі жануарларды бағалау.
2. Малдардың әртүрлі түрлерін, тұқымдарын, типтерін, желілерін өнімді және өсімін молайту көрсеткіштері бойынша бағалау.
3. Малдың әр түрлі түрлерін, тұқымдарын, түрлерін, шығу тегі мен ұрпақтарының сапасы бойынша бағалау.
4. Малдың өнімділігі мен өсімін молайту көрсеткіштерін өңдеу және асыл тұқымды мал шаруашылығы жөніндегі базаларға мәліметтерді тіркеу бойынша стандартты және/немесе мамандандырылған ақпараттық бағдарламаларды пайдалану.
Білімдер
1. Кешенді белгілер бойынша әр түрлі жануарларды бағалау, іріктеу және таңдау әдістері.
2. Әр түрлі асыл тұқымды малды кешенді бағалауды (бонтирлеу жүргізу) айқындау ережесі мен шарттары.
3. Асыл тұқымды мал шаруашылығы бойынша стандартты және/немесе арнайы ақпараттық-коммуникациялық бағдарламалар.
Машықтар
1. Асыл тұқымды мал шаруашылығы бойынша мамандандырылған ақпараттық деректер базасымен жұмыс істеу.
2. Жануарларды шығу тегі мен ұрпағының сапасы бойынша бағалау.
3. Жануарлардың ауруға шалдығуын зерттеуге қатысады, асыл тұқымдық кітабына жазу үшін жануарлардың карточкаларын дайындау.
4. Сату, көрмеде көрсету үшін асыл тұқымды жануарларды іріктеуге және дайындауға қатысу.

Білімдер
1. Жануарларды шығу тегі мен ұрпағының сапасы бойынша бағалау.
2. Малды асыл тұқымдық құндылығын анықтау нәтижелері бойынша одан әрі пайдалану үшін тағайындау тәртібі.
3. Асыл тұқымды мал шаруашылығы бойынша, құрал-саймандық өлшеулерді, әртүрлі түрдегі жануарлардың өнімділік және өсім молайту көрсеткіштерін өңдеу бойынша стандартты және арнайы ақпараттық-коммуникациялық бағдарламалар.

Машықтар
1. Мал өнімділігі көрсеткіштерін бастапқы есепке алудың белгіленген нысандарын ресімдеу.
2. Асыл тұқымды малдардың өнімділік көрсеткіштерін өңдеу үшін ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың стандартты бағдарламаларын пайдалану.
3. Асылдандыру жұмыстарының жоспарларын әзірлеуге қатысу.
4. Бригадирлердің өндірістік-зоотехникалық есептің бастапқы құжаттарын уақтылы ұсынуын қамтамасыз ету.
Білімдер
1. Асыл тұқымды мал шаруашылығы бойынша ақпараттық қамтамасыз ету жүйесіндегі малдармен селекциялық-асылдандыру жұмысы бойынша есептілік және ақпарат тәртібі.
2. Ұйымда бастапқы есептік асыл тұқымды құжаттарды мұрағаттау тәртібі.
2. Ұйымда әр түрлі жануарлардың өнімділік көрсеткіштерін өңдеу бойынша стандартты бағдарламаларды пайдалану тәртібі.
3. Мал шаруашылығында асыл тұқымдық есепті жүргізу жөніндегі әдістемелік және нұсқаулық нұсқамаларды.
4. Асыл тұқымды мал шаруашылығы технологиясының негіздерін.
Машықтар
1. Асыл тұқымды мал шаруашылығы бойынша ақпараттық-коммуникациялық жүйе үшін есептерге деректерді енгізу.
2. Мал өнімділігі көрсеткіштерін бастапқы есепке алудың белгіленген нысандарын ресімдеу.
3. Талдаулар үшін сүттің сынамаларын іріктеуді жүргізу.
4. Малдардың өнімділік деректерін асыл тұқымдық карточкаларына енгізу.
Білімдер
1. Асыл тұқымды мал шаруашылығы бойынша ақпараттық қамтамасыз ету жүйесіндегі малдармен селекциялық-асылдандыру жұмысы бойынша есептілік және ақпарат тәртібі.
2. Ұйымда бастапқы есептік асыл тұқымды құжаттарды мұрағаттау тәртібі.
3. ҚР заңнамалық және өзге де нормативтік құқықтық актілерін.
4. Еңбек қауіпсіздігі және қорғау қағидалары мен нормаларын.