Машықтар
4-разряд:
1. Түрлі күрделілік деңгейіндегі электрлік сұлбаларды талдау жұмыстарын орындау.
2. Электр жабдықтарын монтаждау және ретке келтіру үшін электрлік сұлбаларды дайындау.
3. Жобалық құжаттамаға сәйкес сұлба элементтерін монтаждау және қосу жұмыстарын жүзеге асыру.
4. Автоматика жүйелері мен өлшеу құралдарының дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында электрлік сұлбаларды баптау және реттеу жұмыстарын жүргізу.
5. Сұлбалардың дұрыс қосылғанын және жұмыс істеуін тексеру үшін өлшеу құралдарын пайдалану.
6. Электрлік сұлбалардағы типтік ақауларды анықтау және оларды жою.
5-разряд (4-разрядқа қосымша):
1. Нұсқаулықтарға сәйкес электр жабдықтарын монтаждауға қажетті ресурстарды, құрал-саймандарды, жабдықтар мен негізгі сұлбаларды дайындау.
2. Логикалық элементтер негізінде сұлбаларды тексеру және баптау.
3. Тоқ бойынша блоктау құрылғыларын бірге тексеру және баптау жұмыстарын қоса алғанда, қалағалау жүйесін баптау.
Білімдер
4-разряд үшін:
1. Электрлік сұлбаларды түсіну үшін қажетті электротехника және электроника негіздері.
2. Автоматика жүйелері мен өлшеу құралдарында қолданылатын электрлік сұлбалардың түрлері мен мақсаты.
3. Негізгі электрлік компоненттердің (реле, контакторлар, сақтандырғыштар, трансформаторлар және т.б.) құрылымы мен жұмыс істеу принциптері.
4. Электрлік сұлбаларды және принципиалдық диаграммаларды оқу, талдау және түсіндіру қағидалары, сондай-ақ электрлік сұлбаларға қатысты техникалық құжаттамалар, стандарттар мен нормативтер.
5. Электрқондырғылармен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік техникасы қағидаларын сақтай отырып, сұлбалар бойынша электр жабдықтарын монтаждау және қосу негіздері.
5-разряд үшін (4-разрядқа қосымша):
1. Монтаждау сұлбаларын, жабдықты және ресурстарды дайындау қағидаттары.
2. Ресурстарды, жабдықты және негізгі монтаж сұлбаларын дайындауға қажетті аспаптар, материалдар, қосалқы бөлшектер және оларды пайдалану қағидалары.
3. Жұмыс орнында дайындалған материалдар мен жабдықтарды орналастыру және сақтау талаптары.
4. Монтаж жұмыстарына дайындыққа арналған нормативтік құжаттама мен нұсқаулықтар (жұмыс өндірісінің жобасы, технологиялық карталар және т.б.).
Машықтар
4-разряд үшін:
1. Кинематикалық жүйелердің жай-күйін талдау және жұмыстағы ауытқулардың себептерін анықтау (бақылаумен).
2. Кинематикалық жүйелерді реттеу операцияларын орындау (саңылауларды баптау, белдіктердің тартылуын реттеу, элементтердің орнын орнату және т.б.).
3. Кинематикалық жүйелердің параметрлерін бақылау үшін өлшеу аспаптары мен құралдарын қолдану.
4. Кинематикалық тораптарға техникалық қызмет көрсету және профилактикалық жұмыстарды жүргізу.
5-разряд үшін (4-разрядқа қосымша):
1. Кинематикалық жүйелердің электроқұрал-жабдықтарын реттеу жөніндегі операцияларды орындау.
2. Жүйенің теңгерімін және дірілін тексеру, кинематика механизмінің, электрлік және өлшеу схемасының ұсақ ақауларын жою.
3. Өлшеу аспаптарын қолдану арқылы атқарушы механизмдер мен жетектердің диагностикасын жүргізу.
4. Техникалық сипаттамаларды талдау негізінде кинематикалық тораптардың жұмыс параметрлерін баптау.
Білімдер
4-разряд үшін:
1. Кинематикалық жүйелерге қолданылатын кинематика және механика негіздері.
2. Электр станцияларындағы автоматикада қолданылатын кинематикалық жүйелердің құрылымы және жұмыс істеу принципі (редукторлар, жетектер, муфталар, біліктер және т.б.).
3. Жұмыстың белгіленген параметрлерін қамтамасыз етуге арналған кинематикалық жүйелерді реттеу түрлері мен әдістері.
4. Реттелетін кинематикалық тораптардың техникалық сипаттамалары мен параметрлері.
5. Кинематикалық жүйелерді бақылау және реттеу үшін қолданылатын құрал-саймандар мен өлшеу аспаптары.
6. Кинематикалық жүйелермен жұмыс істеу кезінде сақталуға тиіс нормативтік талаптар мен қауіпсіздік ережелері.
5-разряд үшін (4-разрядқа қосымша):
1. Кинематикалық жүйелерді реттеу жөніндегі технологиялық үдерістер.
2. Кинематикалық жүйелерді реттеуге қажетті құрал-саймандар, материалдар, қосалқы бөлшектер және оларды пайдалану қағидалары.
3. Гидротурбиналық жабдықтың күрделі бөлшектері мен тораптарын реттеуге қойылатын техникалық талаптар, жабдықты және жекелеген тораптарды сынау әдістері.
Машықтар
4-разряд үшін:
1. Баланстау жұмыстарына дейін электр жабдығын дайындау, оның ішінде бөлшектеу және тазалау жұмыстарын жүргізу.
2. Дірілді өлшеу және теңгерімсіздіктің бар-жоғын анықтау.
3. Айналмалы бөлшектерді статикалық және динамикалық теңгеру жұмыстарын орындау.
4. Теңгеру жабдықтары мен арнайы өлшеу аспаптарымен жұмыс жүргізу.
5. Теңгеру нәтижелерін талдау және қажетті түзетулер енгізу.
6. Орындаған жұмыстар бойынша техникалық құжаттаманы рәсімдеу.
7. Теңгеру жұмыстары барысында еңбек қауіпсіздігі ережелерін сақтау.
5-разряд үшін (4-разрядқа қосымша):
1. Негізгі электр жабдығын баланстау жұмыстарын бақылаумен орындау.
2. Автоматты реттегіштердің өлшеу және электрондық блоктарын теңгеру.
3. Айналмалы бөлшектердің симметриясын өлшеу аспаптарының көмегімен тексеру.
4. Теңгеру барысында анықталған ауытқуларды жою және орындалған жұмыстардың нәтижелерін ресімдеу.
Білімдер
4-разряд үшін:
1. Электр жабдығының айналмалы бөлшектерінің динамикасы мен дірілі негіздері.
2. Теңгерімсіздіктің пайда болу себептері және оның жабдық жұмысына әсері.
3. Статикалық және динамикалық баланстау арасындағы айырмашылықтар.
4. Баланстау жабдығы мен аспаптарының құрылымы және жұмыс істеу принциптері (баланстау станоктары, виброметрлер, датчиктер және т.б.).
5. Баланстау жұмыстарын жүргізу әдістемелері және оларға қойылатын нормативтік талаптар.
6. Баланстау жұмыстары кезінде еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы ережелері.
5-разряд үшін (4-разрядқа қосымша):
1. Электр жабдығын баланстаудың негізгі принциптері.
2. Электр жабдығын бастапқы баланстауға қажетті аспаптар, материалдар, қосалқы бөлшектер және оларды пайдалану ережелері.
3. Статикалық және динамикалық баланстау әдістері.
Машықтар
4-разряд үшін:
1. Өлшеу аспаптарын реттеуге дайындау және сыртқы қарап-тексеруді жүзеге асыру.
2. Әдістемелерге сәйкес аспаптардың көрсеткіштерін реттеу және түзету жұмыстарын орындау.
3. Аспаптарды баптау үшін қажетті құралдар мен эталондарды қолдану.
4. Реттеуден кейін көрсеткіштердің дәлдігін тексеру және қажет болған жағдайда рәсімдерді қайталап орындау.
5. Реттеу және түзету нәтижелері бойынша техникалық құжаттаманы жүргізу.
6. Өлшеу аспаптарымен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау.
5-разряд үшін (4-разрядқа қосымша):
1. Белгіленген нұсқаулықтарға сәйкес электр жабдығын базалық калибрлеуді жүзеге асыру. Расход, қысым, деңгей, оттегі өлшегіштер, рН-метрлер, көпнүктелі потенциометрлер және көпірлер аспаптарын қайта калибрлеуді жүргізу.
2. Өлшеу дәлдігін қамтамасыз ету мақсатында эталондық мәндер бойынша аспап шкалаларын баптау және көрсеткіштерін түзету.
3. Калибрлеу нәтижелерін белгіленген техникалық құжаттамаға сәйкес рәсімдеу.
Білімдер
4-разряд үшін:
1. Электр станцияларында қолданылатын негізгі өлшеу аспаптарының жұмыс принциптері мен құрылымы.
2. Өлшеу аспаптарының қателік түрлері және олардың пайда болу себептері.
3. Аспаптардың көрсеткіштерін реттеу және түзету әдістері мен нормативтері.
4. Аспаптарды пайдалану және тексеру бойынша техникалық құжаттама мен нұсқаулықтар.
5. Өлшеу аспаптарымен жұмыс істеу кезінде еңбек қауіпсіздігі ережелері.
5-разряд үшін (4-разрядқа қосымша):
1. Электр өлшеу жабдықтарын калибрлеудің негізгі принциптері мен әдістері.
2. Калибрлеу жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын қажетті құралдар, материалдар, қосалқы бөлшектер және оларды пайдалану қағидалары.
3. Электр жабдықтарын градуировкадан өткізу үдерісін реттейтін нормативтік талаптар мен жіберілетін ауытқулар.
4. Калибрлеуден кейін аспаптардың көрсеткіш дәлдігі мен тұрақтылығын тексеру әдістемелері.
Машықтар
4-разряд:
1. Электр жабдықтарын визуалды тексеру және оның сыртқы күйін бақылау.
2. Негізгі өлшеу құралдарын (мультиметр, тестер) пайдалана отырып, электр параметрлерін (кернеу, ток, кедергі) қарапайым өлшеулерді жүргізу.
3. Электр жабдықтарындағы ақауларды, ластануды, коррозияны және өзге де ақаулықтарды анықтау.
4. Электр жабдықтарымен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік техникасы талаптарын сақтау.
5. Жабдықты тексеруге және пайдалануға дайындау жұмыстарын орындау.
5-разряд (4-разрядқа қосымша):
1. Электр жүйелерін белгіленген нұсқаулықтарға сәйкес сынақтан өткізу.
2. Расход, қысым, деңгей көрсеткіштері, оттегі өлшегіштер, рН-метрлер, көп нүктелі потенциометрлер және көпірлік аспаптарды тексеру.
3. Айналмалы механизмдердің жұмысын бақылау, вибрация көлемін анықтау және оның туындау себептерін анықтау.
4. Негізгі және қосалқы жабдықты жөндеуден кейін тексеру және оны пайдалануға тапсыру.
Білімдер
4-разряд:
1. Жылутехникалық бақылау жүйесіне арналған электр жабдықтарының негізгі электрлік параметрлері және олардың нормалары.
2. Негізгі өлшеу аспаптарының жұмыс істеу қағидаттары мен құрылымы.
3. Электр жабдықтарындағы негізгі ақаулар мен істен шығу түрлері.
4. Электр жабдықтарымен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік техникасының ережелері.
5. Жылутехникалық жүйелердің электрлік сұлбаларының негіздері.
5-разряд (4-разрядқа қосымша):
1. Электр жүйелерін сынақтан өткізудің қағидаттары мен әдістемелері.
2. Электр жабдықтарын сынау барысында сапаны бақылаудың негіздері.
3. Электр жүйелерін сынау үшін қажетті құралдар, материалдар, қосалқы бөлшектер және оларды пайдалану қағидалары.
Машықтар
4-разряд:
1. Сынақ жұмыстарын жүргізуге арналған жабдықтар мен өлшеу құралдарын дайындау.
2. Түрлі сынақ түрлерін орындау (мысалы, оқшаулағыштың кедергісін тексеру, қорғаныс құрылғыларының жұмысқа қабілеттілігін бағалау, автоматика жүйесінің функционалдық сынақтары).
3. Дәл және сенімді нәтижелер алу үшін өлшеу құралдарын пайдалану.
4. Сынақ нәтижелерін талдау арқылы ауытқулар мен ақауларды анықтау.
5. Сынақ нәтижелері бойынша хаттамалар мен есептерді рәсімдеу.
6. Сынақ жүргізу кезінде еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптарын сақтау.
5-разряд (4-разрядқа қосымша):
1. Электр жүйелеріне сынақ жүргізу және негізгі өлшеулерді бақылаумен орындау.
2. Іске қосылған жабдықта релейлік қорғаныс, автоматика және телемеханика құрылғыларының жұмысын тексеру.
3. Сынақ нәтижелерін параметрлерді, анықталған ауытқуларды және техникалық қорытындыларды көрсете отырып рәсімдеу.
Білімдер
4-разряд:
1. Электр жабдықтары мен өлшеу құралдарына сынақ жүргізудің негізгі әдістері мен технологиялары.
2. Сынақ жүргізу кезінде қолданылатын өлшеу аспаптары мен бақылау құралдарының құрылысы мен жұмыс істеу принципі.
3. Сынақ жүргізуге қойылатын нормативтік құжаттар мен стандарттардың талаптары.
4. Электр қондырғыларына сынақ жүргізу кезінде қауіпсіздік техникасы қағидалары.
5. Сынақ нәтижелерін ресімдеу тәртібі және техникалық құжаттаманы жүргізу тәртібі.
5-разряд (4-разрядқа қосымша):
1. Электр жүйелеріне сынақтар мен өлшеулер жүргізу қағидаттары.
2. Электр жүйелеріне сынақтар мен өлшеулер жүргізу кезінде қолданылатын сапаны бақылаудың негізгі қағидаттары.
3. Электр жүйелеріне сынақтар мен өлшеулер жүргізу үшін қажетті аспаптар, материалдар, қосалқы бөлшектер және оларды пайдалану қағидаттары.
4. Жылжымалы бақылау өлшеу құралдарының және реттеу мен сынаққа арналған қондырғылардың арналуы мен қолдану шарттары.
